Thu hồi đất, cưỡng chế và những ngộ nhận cố tình !

 Hỏi ChatGPT.

Thu hồi đất, cưỡng chế và những ngộ nhận cố tình

Dạo gần đây, mạng xã hội tràn ngập các bài viết xoay quanh việc cưỡng chế thu hồi đất phục vụ dự án. Nào là “dân oan”, nào là “thu có một mà bán ra trăm”, nào là “chưa nhận tiền đã cưỡng chế”… Nghe thì thương tâm, nhưng đọc kỹ lại thấy vừa ngô nghê, vừa giống bị dắt mũi hơn là phản biện.

Cần nhắc lại một nguyên tắc pháp lý căn bản: đất đai là sở hữu toàn dân, Nhà nước là đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Thứ người dân nắm giữ là quyền sử dụng đất và tài sản hợp pháp gắn liền với đất, chứ không phải quyền sở hữu đất.

Vì vậy, khi một thửa đất đã nằm trong quy hoạch được phê duyệt, thuộc diện Nhà nước thu hồi, thì việc người sử dụng đất phải rời đi là điều tất yếu. Cãi vã, chống đối, hay nhập nhằng khái niệm không làm thay đổi được kết cục, mà thường chỉ đẩy người trong cuộc vào thế bất lợi hơn.

Điều cần phân biệt rõ là:
bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp khác hoàn toàn với chống đối chủ trương, chính sách. Ranh giới này rất mong manh và chỉ có thể đi đúng nếu bám chặt vào pháp luật, tuyệt đối tuân thủ trình tự, thủ tục theo quy định.

Trong hồ sơ bồi thường, có thể khái quát thành ba nhóm chính:

1. Tài sản trên đất – Nhà nước hoàn trả chi phí đầu tư hợp pháp khi thu hồi.

2. Giá trị quyền sử dụng đất – không phải “giá đất thị trường”.

3. Tái định cư – chính sách an sinh nhằm ổn định đời sống người bị thu hồi đất.
   
   

   

Một quy trình thu hồi đất hợp pháp, tối thiểu phải có:
– Dự án nằm trong kế hoạch sử dụng đất hàng năm được phê duyệt.
– Thông báo thu hồi đất gửi tới người có đất bị thu hồi.
– Quyết định thu hồi đất.

– Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
– Quyết định bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Người dân có quyền khiếu nại, khởi kiện ở các giai đoạn trước khi ban hành quyết định thu hồi đất nếu thấy quyền lợi bị xâm hại. Nhưng khi quyết định thu hồi đất đã có hiệu lực, thì việc bàn giao đất là nghĩa vụ bắt buộc; khiếu nại, khởi kiện vẫn được bảo lưu, nhưng không phải là lý do để không chấp hành.

Một điểm thường bị cố tình bóp méo là câu chuyện “chưa nhận tiền”. Về pháp luật, khi người bị thu hồi đất không nhận tiền, chủ đầu tư sẽ nộp số tiền bồi thường vào kho bạc nhà nước, và việc bồi thường được xem là đã hoàn tất. Từ thời điểm đó, nếu cố tình không giao đất, hành vi sẽ bị xem xét là chống đối, và biện pháp cưỡng chế là bước tiếp theo.

Cưỡng chế không phải điều chính quyền, chủ đầu tư hay người dân mong muốn, nhưng trong một Nhà nước quản lý bằng pháp luật, nó là biện pháp cuối cùng để thi hành một quyết định đã hợp pháp.

Mọi câu chuyện lăn lộn, ăn vạ, kích động cảm xúc đám đông sau khi bồi thường đã hoàn tất, nếu tách khỏi ngữ cảnh pháp lý, chỉ là tự làm khó chính mình.