https://toithichdoc.blogspot.com/2026/03/iran-san-sang-cho-mot-cuoc-khang-chien.html

Iran trước chiến tranh: Khi một dân tộc chuẩn bị cho cuộc kháng chiến dài hơi

Chiến tranh ở Trung Đông một lần nữa đẩy Iran vào tâm điểm của cơn bão địa chính trị. Nhiều câu hỏi được đặt ra: Iran sẽ phản ứng thế nào trước các cuộc tấn công quân sự liên tiếp? Và liệu khủng hoảng hiện nay có khiến nước này thay đổi chính sách hạt nhân hay không?

Theo quan điểm của giáo sư Mohammad Marandi, học giả thuộc University of Tehran, cuộc xung đột hiện nay không chỉ là một cuộc đối đầu quân sự, mà còn là một phép thử đối với khả năng chịu đựng của xã hội Iran.

Trong cách nhìn của phía Iran, cuộc chiến này không phải do họ lựa chọn. Nó nổ ra trong bối cảnh các kênh đàm phán vẫn đang tồn tại, và vì vậy Tehran cho rằng họ bị đặt vào tình thế buộc phải tự vệ.

Những ngày đầu của cuộc xung đột, theo các nguồn tin từ Iran, nhiều cơ sở hạ tầng dân sự đã bị tấn công: từ khu dân cư, cơ sở y tế cho đến các cơ quan cứu trợ. Các cuộc tấn công như vậy không chỉ nhằm mục tiêu quân sự, mà còn có thể gây áp lực tâm lý lên xã hội Iran.

Tuy nhiên, lịch sử cho thấy Iran không phải là một quốc gia dễ dàng sụp đổ trước áp lực chiến tranh.

Trong thập niên 1980, Iran đã trải qua cuộc chiến kéo dài tám năm với Iraq – Iran–Iraq War. Đó là một trong những cuộc chiến khốc liệt nhất tại Trung Đông hiện đại. Khi đó, Iran bị cô lập quốc tế, kinh tế kiệt quệ, và quân đội vừa trải qua biến động sau cách mạng.

Nhưng đất nước này vẫn đứng vững.

Kinh nghiệm từ cuộc chiến đó đã hình thành nên học thuyết phòng thủ của Iran ngày nay: không tìm kiếm chiến thắng nhanh, mà chuẩn bị cho một cuộc chiến tiêu hao kéo dài.

Trong nhiều năm qua, Iran đã đầu tư mạnh vào các hệ thống tên lửa và máy bay không người lái. Những loại vũ khí này rẻ hơn nhiều so với không quân hiện đại nhưng lại có khả năng gây thiệt hại đáng kể cho đối phương.

Các hệ thống phòng thủ nổi tiếng của Israel như Iron Dome hay David's Sling được thiết kế để đánh chặn tên lửa. Tuy nhiên, trong chiến tranh hiện đại, ngay cả những hệ thống phòng thủ tiên tiến cũng không thể đảm bảo đánh chặn tuyệt đối.

Đó chính là logic của chiến tranh bất đối xứng: đối phương càng mạnh về công nghệ, bên yếu hơn càng tìm cách sử dụng số lượng và chi phí thấp để kéo dài cuộc chiến.

Bên cạnh yếu tố quân sự, Iran còn sở hữu một lợi thế chiến lược khác: vị trí địa lý.

Một trong những điểm nóng quan trọng nhất thế giới nằm ngay sát lãnh thổ Iran – Strait of Hormuz. Khoảng một phần năm lượng dầu mỏ toàn cầu được vận chuyển qua eo biển này. Bất kỳ xung đột nào tại khu vực cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp tới thị trường năng lượng toàn cầu.

Chính vì vậy, Iran nhiều lần tuyên bố họ không muốn đóng cửa tuyến vận chuyển này, bởi điều đó cũng gây tổn hại cho chính họ và cho nhiều quốc gia khác. Nhưng sự tồn tại của eo biển Hormuz vẫn là một yếu tố khiến bất kỳ cuộc chiến nào tại đây đều có nguy cơ lan rộng.

Một câu hỏi lớn khác được đặt ra là liệu chiến tranh có khiến Iran thay đổi chính sách hạt nhân hay không.

Trong nhiều năm, Tehran luôn khẳng định chương trình hạt nhân của họ mang mục đích dân sự. Tuy nhiên, các chuyên gia quốc tế cũng thừa nhận rằng Iran đã đạt tới trình độ kỹ thuật đủ để chế tạo vũ khí hạt nhân nếu họ lựa chọn con đường đó.

Cho đến nay, Iran vẫn tuyên bố không theo đuổi vũ khí hạt nhân. Nhưng nhiều nhà phân tích cho rằng nếu sự tồn tại của nhà nước Iran bị đe dọa nghiêm trọng, chính sách này có thể thay đổi.

Đó chính là nghịch lý của chiến tranh hiện đại: càng gây áp lực quân sự, nguy cơ phổ biến vũ khí hạt nhân càng tăng.

Trong bối cảnh hiện nay, Iran cho rằng họ đang chiến đấu không chỉ vì lợi ích quốc gia mà còn vì quyền tự quyết của mình trước áp lực bên ngoài. Dù quan điểm này được nhìn nhận khác nhau tùy theo từng quốc gia, nhưng có một thực tế khó phủ nhận: cuộc xung đột này có nguy cơ kéo dài và lan rộng.

Trung Đông từ lâu đã là một trong những khu vực bất ổn nhất thế giới. Nhiều cuộc chiến tại đây bắt đầu với kỳ vọng “đánh nhanh thắng nhanh”, nhưng cuối cùng lại kéo dài nhiều năm.

Và nếu lịch sử còn có giá trị tham khảo, thì bất kỳ ai bước vào cuộc chiến với Iran cũng phải chuẩn bị cho một kịch bản tương tự.

Bởi vì trên vùng đất từng là trung tâm của nền văn minh Ba Tư cổ đại ấy, người ta đã quen với một điều rất cũ của lịch sử:

một dân tộc có thể nghèo, có thể bị bao vây, nhưng khi họ tin rằng mình đang bảo vệ đất nước của mình, cuộc chiến thường không kết thúc nhanh như người ta tưởng.
.
( Đàm đạo cùng ChatGPT )