NGƯỜI VIẾT “BÊN THẮNG CUỘC” — LẠI VÔ TÙ “BÊN THẮNG CUỘC”!?

 

NGƯỜI VIẾT “BÊN THẮNG CUỘC” — LẠI VÔ TÙ “BÊN THẮNG CUỘC”!?

Trớ trêu chính ở chỗ ấy.

Một đời đi tìm lịch sử, viết về những con người đã đi qua chiến tranh và những biến động của đất nước.

Rồi một ngày, chính người viết lại bước qua song sắt nhà tù.

Nhưng cái nghịch đời chưa dừng ở đó.

Cũng sau song sắt ấy, nhưng sự đón nhận của cộng đồng mạng dành cho Huy Đức lại khác hẳn so với không ít trường hợp quan chức bị tù.

Không phải tất cả đều đồng tình với ông. Càng không có nghĩa mọi điều ông viết đều đúng.

Nhưng có sự đồng cảm, trân trọng và tiếc nuối.

Người ta dường như không chỉ nhìn thấy một người đang chấp hành án.

Người ta còn nhìn thấy một người cầm bút, một đời viết, một cuốn sách và những câu hỏi ông từng đặt ra.

Và thế là xuất hiện một nghịch lý khác:

Có những người bước vào tù, công chúng nhớ trước hết đến cái án.

Có người bước vào tù, công chúng lại nhớ đến cả một đời người.

Vì sao?

Có lẽ câu hỏi ấy đáng để xã hội tự trả lời hơn là để người viết trả lời thay.

Ngày trước, Huy Đức đi tìm những người từng sống qua lịch sử và hỏi:

“Ông đã nhìn thấy gì?” Rồi đến một ngày, chính ông trở thành người để lịch sử hỏi lại:

“Ông đã nhìn thấy gì?”

Đồng cảm không có nghĩa là thần tượng hóa. Trân trọng không có nghĩa là đồng ý với tất cả. Một bản án xác định trách nhiệm pháp lý của một con người trong một vụ việc, nhưng không thể chỉ bằng nó mà viết lại cả một đời người.

Và có lẽ, cái trớ trêu nhất vẫn là câu này:

Người viết “Bên thắng cuộc” — lại có ngày vô tù “Bên thắng cuộc”.

Nghịch đời đến thế là cùng.

Mừng anh trở về.

Không phải vì anh luôn đúng.

Mà bởi sau song sắt, một con người đã trở về với đời sống.

Còn những gì ông viết đúng hay sai, những gì lịch sử còn tranh luận — cứ để thời gian, tư liệu và sự thật tiếp tục trả lời.

Người có thể bước ra khỏi nhà tù.

Nhưng những câu hỏi họ để lại thì chưa chắc.