NGƯỜI TÀI – ANH Ở ĐÂU?

KHI NGƯỜI TÀI GIỎI RỜI KHỎI TỔ CHỨC?!

Có một câu hỏi đáng suy nghĩ hơn chuyện một người giỏi hay không giỏi:

Vì sao một người từng làm nên việc, từng tạo ra giá trị cho tổ chức, thậm chí từng đứng ở vị trí rất cao trong tổ chức, cuối cùng lại bước ra?

Đừng vội gọi đó là thất bại của người ra đi.

Cũng đừng vội kết luận tổ chức đã đánh mất người tài.

Bởi đôi khi, điều đáng nói nằm ở điểm rẽ.

Trần Đăng Tuấn là một ví dụ đáng suy ngẫm. Ông từng có hơn 20 năm ở VTV, gắn với quá trình hình thành VTV3 — một bộ phận mới được tổ chức trong hoàn cảnh thiếu thốn đủ thứ nhưng vẫn ra đời đúng kế hoạch. Đó không chỉ là năng lực làm tốt một công việc; đó là năng lực tạo dựng một tổ chức, tập hợp con người và biến một ý tưởng thành hoạt động thực tế.

Vậy mà năm 2010, khi đang là Phó Tổng giám đốc thường trực VTV, ông chủ động xin rời Đài. Quyết định của Thủ tướng khi đó cũng ghi rõ căn cứ là “xét nguyện vọng của ông Trần Đăng Tuấn”. Sau này, chính ông giải thích rằng tiền bạc và địa vị không còn là động lực chính; ông muốn dùng phần thời gian và khả năng còn lại để trải nghiệm những điều khác.

Một người đã đi rất sâu vào tổ chức mà vẫn muốn bước ra.

Đó mới là điều đáng suy nghĩ.

Bởi giữ được một người không chỉ là giữ một chức danh.

Một tổ chức có thể giữ một con người bằng chức vụ, bằng quyền hạn, bằng thu nhập. Nhưng nếu người ấy không còn thấy không gian để phát triển, không còn thấy con đường phía trước phù hợp với mình, hoặc đơn giản muốn đem phần năng lực còn lại đi làm một việc khác, thì đến một lúc nào đó, chiếc ghế không còn đủ sức giữ người.

Hồ Hải lại là một trường hợp khác.

Từ một bác sĩ, ông rời môi trường bệnh viện, hành nghề độc lập rồi bước sang Internet, viết ngày càng nhiều về kinh tế, chính trị, xã hội và nhiều vấn đề khác. Từ đây hình thành một không gian hoạt động riêng, không còn nằm trong cấu trúc nghề nghiệp ban đầu.

Hai con đường rất khác nhau.

Một người rời tổ chức rồi tiếp tục đi qua những tổ chức khác và hoạt động xã hội.

Một người rời môi trường nghề nghiệp, rồi dần xây dựng một không gian ảnh hưởng độc lập trên Internet, sau đó đi tới xung đột pháp lý với Nhà nước.

Không thể đánh đồng hai trường hợp.

Nhưng đặt cạnh nhau, chúng gợi ra một câu hỏi lớn hơn:

Một tổ chức sẽ làm gì khi một người có năng lực cao bắt đầu không còn phát triển được theo quỹ đạo mà tổ chức đang có?

Giữ lại?

Trao thêm quyền?

Cho thêm không gian sáng tạo?

Điều chuyển sang một vị trí khác?

Hay để họ bước ra ngoài?

Bởi khi một người tài giỏi rời khỏi tổ chức, cái mất đôi khi không chỉ là một nhân sự.

Có thể là mất một cách nghĩ.

Mất một năng lực tổ chức.

Mất một người có khả năng mở ra một hướng đi mà những người khác chưa nhìn thấy.

Và đáng suy nghĩ hơn nữa:Người ấy ra ngoài chưa chắc mất năng lực.

Năng lực vẫn còn đó.

Chỉ là nó không còn nằm trong hệ thống cũ nữa.

Cho nên bài toán nhân sự của một tổ chức lớn không đơn giản là:

“Làm thế nào để quản được người giỏi?”

Mà có lẽ phải là:

“Làm thế nào để người giỏi còn muốn ở lại?”

Và nếu một ngày họ vẫn quyết định bước ra, câu hỏi tiếp theo mới thật sự khó:

Tại sao họ ra đi — và tổ chức đã nhìn thấy điểm rẽ ấy từ bao giờ?

Bởi mất một người tài đôi khi không phải là chuyện xảy ra vào ngày người ấy nộp đơn.

Nó có thể đã bắt đầu từ rất lâu trước đó.

Từ ngày người tài không còn nhìn thấy mình trong tương lai của tổ chức !
.
( Cofe sáng cùng ChatGPT )