71,8% — ĐỒNG THUẬN TỪ ĐÂU?

 

Dự án Sông Hồng, nếu đủ căn cứ pháp lý, Nhà nước vẫn có thể quyết định triển khai ngay cả khi một bộ phận người dân không đồng thuận. Quyền quyết định và sự đồng thuận xã hội là hai chuyện khác nhau.

Nhưng chính vì thế, điều đáng hỏi không chỉ là “Dân có được quyền nói không?”, mà là: khi Nhà nước đã hỏi dân, thì con số đồng thuận được tạo ra như thế nào?

Chiều 27/9, chưa đầy một ngày sau khi hết hạn lấy ý kiến, con số 71,8% người dân đồng thuận được công bố tại một cuộc tiếp xúc cử tri ở Hà Nội.

Một con số rất cụ thể. Nhưng điều người dân cần biết chỉ đơn giản là: 71,8% ấy được xác lập từ một quy trình lấy ý kiến mà họ có thể kiểm chứng hay không?

Nếu minh bạch, công khai để mọi người cùng kiểm chứng thì có gì phải ngại?

Bởi lấy ý kiến nhân dân không nhất thiết có nghĩa Nhà nước phải “xin phép” dân mới được làm. Nhưng một khi đã lấy ý kiến, thì đó không thể chỉ là một thủ tục để cuối cùng xuất hiện một tỷ lệ đẹp trong báo cáo.

Dân không đồng thuận — Nhà nước vẫn có thể quyết định làm.

Nhưng nếu đã lấy ý kiến dân mà không chứng minh được con số đồng thuận, thì lấy gì để chứng minh rằng dự án có đồng thuận xã hội?

Một dự án lớn có thể được quyết định bằng pháp luật, triển khai bằng ngân sách và bảo đảm bằng quyền lực quản lý Nhà nước. Nhưng để giải phóng mặt bằng, di dời hàng vạn con người, thay đổi không gian sống và thực hiện một dự án kéo dài hàng chục năm, còn cần một thứ không thể ban hành bằng quyết định hành chính: niềm tin.

71,8% có thể hoàn toàn chính xác. Và nếu chính xác, càng phải công khai cách tính để mọi người cùng kiểm chứng.

Minh bạch không phải là công bố một con số.Minh bạch là để người dân có thể kiểm chứng con số ấy.

Bởi một dự án có thể làm bằng quyết định.

Nhưng không thể tạo ra đồng thuận bằng một con số mà chính những người được hỏi còn không biết nó từ đâu ra ?!
Thật.