Em không hiểu:
CHUYỂN ĐỔI SỐ HAY CHUYỂN GÁNH NẶNG SANG NGƯỜI DÂN?
Chuyện thường ngày ở cái thời buổi: Hành là Chính!
Một công dân có giấy phép lái xe được cơ quan nhà nước cấp từ nhiều năm trước. Giấy phép vẫn còn nguyên vẹn, vẫn có giá trị sử dụng, không thuộc diện phải đổi. Thế nhưng, khi muốn tích hợp thông tin lên ứng dụng VNeID, người này lại được giải thích rằng dữ liệu GPLX cũ chưa có trên hệ thống, thông tin định danh sử dụng CMND 9 số không tương thích với căn cước 12 số hiện nay.
Vậy là muốn tích hợp, công dân phải đi làm thủ tục cấp đổi sang phôi mới. Có trường hợp còn được hướng dẫn đi khám sức khỏe, nộp hồ sơ, đóng lệ phí và chờ cấp lại giấy phép.
Nghe qua, có vẻ đó chỉ là một vướng mắc kỹ thuật trong quá trình chuyển đổi số. Nhưng nghĩ kỹ, câu chuyện không đơn giản như vậy.
Tại sao một giấy phép do chính Nhà nước cấp, người dân vẫn đang lưu giữ bản gốc, vẫn còn giá trị pháp lý, lại không thể được xác minh và số hóa bằng chính dữ liệu quản lý của cơ quan đã cấp?
Nếu nguyên nhân là do dữ liệu cũ chưa được cập nhật, chưa liên thông giữa các hệ thống, thì đó là vấn đề thuộc trách nhiệm quản lý và tổ chức thực hiện của cơ quan nhà nước. Người dân không phải là người tạo ra sự thiếu đồng bộ ấy.
CMND 9 số hay căn cước 12 số cũng chỉ là những phương thức định danh ở các thời kỳ khác nhau. Việc đối chiếu, xác minh để xác định một người có đúng là chủ sở hữu giấy phép đã được cấp hay không, về nguyên tắc, là một nghiệp vụ quản lý hành chính có thể thực hiện được.
Không thể vì hệ thống chưa nhận diện được dữ liệu cũ mà mặc nhiên coi giấy phép cũ trở thành một thứ giấy tờ cần phải làm lại.
Cần phân biệt rõ: đổi giấy phép lái xe và số hóa thông tin giấy phép là hai việc khác nhau. Một bên là thủ tục cấp đổi giấy tờ; bên kia là việc xác minh, chuẩn hóa và cập nhật dữ liệu đã tồn tại.
Đặc biệt, đối với giấy phép lái xe mô tô hạng A1 không thời hạn, nếu giấy phép còn hợp lệ thì người dân vẫn được quyền sử dụng bản cứng. Quy định hiện hành cũng miễn giấy khám sức khỏe trong hồ sơ đổi giấy phép đối với các hạng A1, A và B1. Vậy việc yêu cầu người dân khám sức khỏe chỉ để giải quyết một vướng mắc tích hợp dữ liệu càng cần được xem xét lại.
Chúng ta đang nói rất nhiều đến Chính phủ số, công dân số, xã hội số. Chủ trương là giảm giấy tờ, giảm tiếp xúc trực tiếp, giảm thời gian và chi phí hành chính. Đó là hướng đi đúng và rất cần thiết.
Nhưng chuyển đổi số không thể chỉ là đưa các thủ tục cũ lên môi trường điện tử, rồi yêu cầu người dân tiếp tục chạy theo những quy trình phát sinh từ sự thiếu đồng bộ của hệ thống.
Một nền hành chính hiện đại phải biết kế thừa dữ liệu, kết nối dữ liệu và chủ động phục vụ người dân. Khi một thông tin đã được Nhà nước cấp và có thể xác minh, trách nhiệm trước hết phải thuộc về cơ quan quản lý trong việc tìm cách chuẩn hóa, cập nhật và liên thông thông tin ấy.
Tất nhiên, không phải mọi giấy phép cũ đều mặc nhiên được tích hợp nếu không đủ căn cứ xác minh. Nhưng xác minh tính hợp pháp của giấy phép là việc cần làm; bắt người dân đổi một giấy phép vẫn còn giá trị chỉ vì dữ liệu chưa liên thông lại là một câu chuyện khác.
Điều đáng bàn không nằm ở chi phí đổi một chiếc bằng lái xe là bao nhiêu, hay người dân phải mất thêm vài buổi đi lại. Điều đáng bàn là tư duy giải quyết công việc.
Cải cách hành chính phải bắt đầu từ việc Nhà nước chủ động tháo gỡ khó khăn cho người dân, chứ không phải tạo thêm thủ tục để người dân tự tháo gỡ những khó khăn do bộ máy quản lý gây ra.
Chúng ta không thể vừa kêu gọi người dân đồng hành với chuyển đổi số, vừa buộc họ phải trả thêm tiền bạc, thời gian và công sức để bù đắp cho những khoảng trống dữ liệu mà họ không có trách nhiệm tạo ra.
Một câu hỏi xin được đặt ra:
Nếu một giấy phép do Nhà nước cấp, Nhà nước có trách nhiệm lưu trữ, quản lý và xác minh; vậy tại sao khi dữ liệu chưa được số hóa đầy đủ, người dân lại phải là người chịu thiệt trước tiên?
Đừng biến chuyển đổi số thành một cuộc chạy đua mà người dân phải chạy theo bộ máy. Hãy để công nghệ giúp bộ máy phục vụ người dân tốt hơn.
Bởi suy cho cùng, cải cách hành chính không phải là làm cho người dân quen với thủ tục mới, mà là làm sao để người dân bớt phải đi lại, bớt tốn kém và bớt phiền hà.
Nếu không, câu chuyện chuyển đổi số rất dễ trở thành một nghịch lý:
Giấy tờ thì được số hóa, nhưng tư duy hành chính vẫn chưa được chuyển đổi.
Và thế là... chuyện thường ngày vẫn cứ là chuyện: Hành là Chính!
Thật
1 nhận xét:
1. Từ lỗi kỹ thuật đến lỗi tư duy quản lý
Dữ liệu không khớp là vấn đề kỹ thuật. Nhưng khi cơ quan quản lý yêu cầu người dân tự đi chứng minh, tự bổ sung, tự sửa chữa những dữ liệu mà Nhà nước đang nắm giữ, thì đó đã là vấn đề về trách nhiệm quản lý.
2. Người dân không phải là nhân viên luân chuyển hồ sơ giữa các bộ ngành.
Câu này rất đáng phát triển. Mỗi cơ quan có một hệ thống dữ liệu riêng, nhưng công dân chỉ có một danh tính pháp lý. Không thể bắt người dân trở thành cầu nối bất đắc dĩ giữa những hệ thống vốn phải có trách nhiệm liên thông với nhau.
3. Đừng đánh giá chuyển đổi số bằng số lượng thủ tục được đưa lên mạng.
Hãy đánh giá bằng kết quả người dân nhận được: ít đi lại hơn, ít giấy tờ hơn, ít tốn kém hơn và được giải quyết nhanh hơn.
Chuyển đổi số không chỉ là số hóa dữ liệu, mà còn phải chuyển đổi cả phương thức phục vụ và tư duy chịu trách nhiệm của bộ máy hành chính.
Khi người dân làm sai, họ phải chịu trách nhiệm. Nhưng khi hệ thống quản lý làm sai, Nhà nước cũng phải có trách nhiệm sửa sai, chứ không thể mặc nhiên bắt người dân trả giá thay.
Thật
Đăng nhận xét