Vâng - Hãy thử đặt các vấn đề cạnh nhau để nhìn nhận một cách thận trọng.
Một là, Bộ Y tế được giao chủ trì sắp xếp hệ thống Làng trẻ em SOS, trong đó có hàng nghìn trẻ em đang được chăm sóc, nuôi dưỡng tại các cơ sở thuộc hệ thống. Sau khi bàn giao, chính quyền địa phương trực tiếp quản lý các làng theo phương án được phê duyệt.
Hai là, dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người lại đặt ra những quy định liên quan đến quyền đồng ý của người đại diện trong một số trường hợp hiến mô, lấy mô, bộ phận cơ thể người.
Ba là, Bộ Y tế đồng thời là cơ quan chủ trì xây dựng dự luật và thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với lĩnh vực hiến, lấy, ghép mô, tạng; trong đó có việc quản lý điều kiện hoạt động của các cơ sở y tế thực hiện ghép.
Tôi không nói ba vấn đề này có một mối liên hệ về mục đích. Nhưng sự giao thoa về chức năng và thẩm quyền ấy có khiến chúng ta cần đặt ra yêu cầu kiểm soát độc lập chặt chẽ hơn hay không?
Đặc biệt, nếu một người đại diện được quyền ký thay, thì chữ ký ấy có thể thay thế hoàn toàn ý chí, nguyện vọng mà chính chủ thể đã từng bày tỏ trước đó hay không?
Một đứa trẻ có thể chưa đủ tuổi thành niên, chưa đủ năng lực pháp lý để tự mình thực hiện mọi giao dịch, nhưng không có nghĩa là em không có ý chí, không có nhận thức và không có quyền được lắng nghe về chính thân thể mình.
Ai sẽ xác minh nguyện vọng trước đó của em? Ai bảo đảm rằng sự đồng ý của người đại diện không đi ngược lại ý chí của trẻ? Và ai giám sát để người có trách nhiệm chăm sóc, đại diện không đồng thời trở thành người quyết định một vấn đề có thể ảnh hưởng đến quyền bất khả xâm phạm về thân thể của trẻ?
Tôi nghĩ đây không phải những câu hỏi có thể trả lời qua loa bằng hai chữ "nhân đạo".
Bởi hàng nghìn trẻ em trong các cơ sở nuôi dưỡng không phải là những chủ thể không có tiếng nói. Các em càng không thể trở thành những người chịu rủi ro chỉ vì thiếu vắng cha mẹ hoặc người thân đủ khả năng bảo vệ mình.
Liệu đây có phải là một khoảng trống pháp lý cần được nhận diện và khép lại ngay từ khi xây dựng luật?
Tôi không kết luận có kẽ hở, càng không quy kết có sự lợi dụng. Tôi chỉ mong các đại biểu Quốc hội nhìn thấy nguy cơ có thể phát sinh và yêu cầu làm rõ trước khi biểu quyết.
Bởi một khi luật đã được thông qua, nếu có những hệ quả không mong muốn thì người chịu thiệt thòi nhất có thể lại chính là những người ít có khả năng tự bảo vệ mình nhất.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét