Khi ông Nguyễn Thiện Nhân nói với người dân Thủ Thiêm năm 2018: “Thành phố không gạt bà con. Thành ủy này không gạt bà con”, có lẽ điều đáng suy nghĩ nhất không nằm ở lời trấn an, mà ở chính thực tế khiến một lời trấn an như vậy phải được nói ra.
Bởi khi chính quyền phải nhiều lần nói với dân rằng “hãy tin chúng tôi”, thì câu hỏi lớn hơn phải là: Vì sao dân lại mất lòng tin?
Lòng tin không thể tạo dựng bằng khẩu hiệu, càng không thể khôi phục bằng những lời hứa. Lòng tin chỉ trở lại khi người dân được nhìn thấy sự thật, được quyền chất vấn, được tham gia lựa chọn người đại diện và quan trọng nhất là thấy người có quyền lực phải chịu trách nhiệm về những quyết định của mình.
Những câu chuyện như “thu giá”, BOT, những phát ngôn gây tranh cãi của một số quan chức hay những vụ việc khiến xã hội hoài nghi về năng lực của bộ máy chỉ là những biểu hiện bề nổi. Cái đáng lo hơn là chất lượng của đội ngũ cầm quyền và cơ chế lựa chọn họ.
Một đất nước muốn phát triển không thể chỉ trông chờ vào lòng trung thành của người dân; phải tạo ra một bộ máy đủ năng lực để xứng đáng với lòng tin ấy.
Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh có một câu rất đáng suy ngẫm: “Trong Đảng thực hành dân chủ rộng rãi.” Dân chủ trước hết phải bắt đầu từ nơi nắm quyền lãnh đạo. Nếu người có quyền lực không được lựa chọn bằng một cơ chế dân chủ, minh bạch và cạnh tranh lành mạnh, thì rất khó đòi hỏi một nền quản trị xã hội thực sự dân chủ và hiệu quả.
Đã đến lúc cần suy nghĩ nghiêm túc về cách lựa chọn đại biểu Quốc hội, cán bộ lãnh đạo và những người giữ các vị trí quyền lực. Người dân không chỉ nên có quyền bỏ phiếu, mà phải thực sự có quyền lựa chọn. Đảng viên không chỉ có nghĩa vụ chấp hành, mà cũng phải có quyền bày tỏ chính kiến và lựa chọn người lãnh đạo của mình.
Một Quốc hội mạnh không phải là Quốc hội chỉ biểu quyết những điều đã được quyết định ở nơi khác. Một đại biểu đúng nghĩa phải là người có thể nói điều cử tri muốn nói, chất vấn điều cần chất vấn và chịu trách nhiệm trước chính những người đã bầu ra mình.Muốn dân tin chính quyền, trước hết chính quyền phải minh bạch. Muốn dân tin cán bộ, cán bộ phải giải trình. Muốn dân tin thể chế, thể chế phải cho dân thấy rằng quyền lực luôn đi cùng trách nhiệm.
Và có lẽ cũng cần đọc lại Di chúc bằng một tinh thần cởi mở hơn. Điều Cụ Hồ mong muốn ở cuối đời là xây dựng một nước Việt Nam “hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh.” Đó phải là mục tiêu cuối cùng: đất nước phát triển, nhân dân ấm no, xã hội công bằng và quyền làm chủ của người dân được tôn trọng.
Lịch sử không phải chiếc khuôn bất biến. Một thể chế muốn trường tồn không phải vì nó không bao giờ thay đổi, mà vì nó biết thay đổi để phù hợp với cuộc sống và lợi ích của nhân dân.
Đảng không cần sợ dân đặt câu hỏi. Chính quyền cũng không nên sợ phản biện. Một xã hội mà người dân được nói, được hỏi, được giám sát và được lựa chọn thì đó không phải là dấu hiệu của sự suy yếu, mà chính là nguồn sức mạnh để củng cố lòng tin và bảo vệ thể chế.
Muốn dân tin, đừng chỉ yêu cầu dân tin.
Hãy tạo ra một cơ chế để dân có thể tin.
Có lẽ đó cũng là một cách thiết thực để thực hiện lời căn dặn về “thực hành dân chủ rộng rãi” trong Di chúc của Cụ Hồ.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét