“Con cháu nay… quét lá đa
Thái tử con Đảng, tiếp cha cầm quyền
Quan quân… vẫn thế xưa nguyên
Chui ra – hô phát! Hết duyên – chui vào.”
Nhân tài lại được nói đến.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mới đây nhấn mạnh: thu hút nhân tài phải gắn với trọng dụng, giao nhiệm vụ cụ thể; phải nghiên cứu bỏ những rào cản trong bổ nhiệm chức danh quản lý đối với nhân tài. Đặc biệt, người đứng đầu phải chịu trách nhiệm nếu sử dụng không đúng năng lực, để mất người giỏi vì môi trường yếu kém, thiếu công bằng, đố kỵ, cản trở hay trù dập.
Nghe thì rất đúng.
Nhưng vấn đề là: những điều ấy không phải hôm nay mới được nói.
Năm 2023, Chính phủ đã phê duyệt Chiến lược quốc gia về thu hút, trọng dụng nhân tài đến năm 2030, tầm nhìn 2050; trong đó đặt ra cả những mục tiêu rất cụ thể về tỷ lệ nhân tài được thu hút và khả năng giữ họ ở lại.
Đến năm 2026, Chính phủ vẫn tiếp tục phải đặt vấn đề xây dựng lại chiến lược, thay đổi cách tiếp cận, xây dựng một hệ sinh thái từ phát hiện, đào tạo đến trọng dụng và phát huy nhân tài.
Vậy câu hỏi không còn là:
“Có biết trọng dụng nhân tài hay không?”
Mà là:
“Tại sao biết từ lâu rồi mà vẫn chưa làm được như điều mình nói?”Bởi nhân tài không chỉ cần lương cao, nhà đẹp, đãi ngộ tốt.
Họ cần một thứ khó hơn nhiều:
Một cuộc chơi công bằng.
Ở đó, năng lực phải có cơ hội thắng quan hệ; sản phẩm phải có cơ hội thắng lý lịch; hiệu quả phải có cơ hội thắng thâm niên; và người có tài phải có cơ hội bước lên bằng chính tài năng của mình.
Nếu muốn người tài làm việc trong hệ thống nhưng hệ thống lại khiến họ phải mất quá nhiều thời gian để “xin”, “chờ”, “đợi cơ cấu”, “đợi quy trình”, thậm chí phải nhìn xem ai đang đứng phía sau mình, thì tiền bạc và danh hiệu cũng khó giữ được họ.
Đãi ngộ chỉ giữ được người.
Cơ chế mới giữ được tài năng.
Cho nên, câu “mạnh dạn bỏ rào cản bổ nhiệm chức danh quản lý đối với nhân tài” là một ý rất đáng chú ý.
Nhưng nó cũng đặt ra một câu hỏi khó hơn:
Ai xác định thế nào là nhân tài?
Ai tuyển chọn?
Ai quyết định?
Ai giám sát người quyết định?
Và nếu chọn sai, dùng sai, bỏ sót người tài hoặc làm người tài bỏ đi — ai chịu trách nhiệm?
Nếu những câu hỏi ấy chưa có câu trả lời thật rõ ràng thì rất dễ xảy ra một nghịch lý:
Ta vẫn tuyển người tài bằng cơ chế cũ,
vẫn bổ nhiệm bằng cơ chế cũ,
vẫn đánh giá bằng cơ chế cũ,
nhưng lại kỳ vọng tạo ra một lớp nhân tài mới.
Nói cách khác:Muốn máy bay cất cánh thì không thể chỉ gọi thêm phi công giỏi.
Phải sửa cả đường băng, hệ thống điều hành và luật chơi.
Vì thế, tôi không phản đối chủ trương trọng dụng nhân tài.
Ngược lại, rất cần.
Nhưng xin đừng để “trọng dụng nhân tài” lại trở thành một khẩu hiệu đẹp khác.
Bởi người tài không chỉ hỏi:
“Các ông trả tôi bao nhiêu?”
Họ còn hỏi:
“Ở đây, tôi có được làm đúng khả năng của mình không?”
Và nếu câu trả lời là không, thì dù có trải thảm đỏ đến đâu…
họ vẫn sẽ tìm một đường băng khác để cất cánh.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét