Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) vừa quyết định thiết lập văn phòng đại diện thường trực tại Hà Nội văn phòng đầu tiên của FDA trong toàn khối ASEAN. Đây là kết quả của một phép tính rất thực tế từ phía Mỹ: khi hàng hóa một quốc gia đủ lớn, cơ quan quản lý buộc phải đến tận nơi để giám sát, thay vì kiểm duyệt từ xa.
10 năm trước, phần lớn sản phẩm Việt Nam thuộc diện FDA quản lý là nông sản, thủy sản chế biến thấp. Nay, số dòng sản phẩm đã tăng gấp mười lần, từ 96.000 lên hơn 961.000 dòng. Đáng chú ý hơn, nhóm thiết bị y tế công nghệ cao đã chiếm tới 60% tỷ trọng, thay thế hoàn toàn vị trí của nhóm thực phẩm truyền thống. Việc Mỹ chọn Việt Nam thay vì Singapore hay Thái Lan những trung tâm y tế lâu đời hơn trong khu vực là một chỉ dấu cụ thể: năng lực sản xuất công nghệ cao của Việt Nam đã vượt ngưỡng mà cơ chế giám sát từ xa còn đủ sức quản lý.
Nhưng đi cùng cơ hội là áp lực tuân thủ khắt khe hơn hẳn. Cuối năm 2025, số thư cảnh báo của FDA tăng 73% so với năm trước, số thư nhắc nhở (tăng hơn 10 lần phản ánh xu hướng FDA chuyển sang kiểm tra đột xuất, không báo trước, áp dụng cho nhà máy nước ngoài tương tự tiêu chuẩn nội địa Mỹ. Nói cách khác, lợi thế nhân công giá rẻ không còn đủ để doanh nghiệp Việt tồn tại trong chuỗi cung ứng này. Chúng ta buộc chuẩn hóa quy trình sản xuất theo chuẩn quốc tế, có khả năng giải trình đầy đủ. Bù lại, sự hiện diện tại chỗ của văn phòng FDA giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian xử lý chứng nhận và giảm rủi ro ách tắc hàng hóa tại cảng nhập Mỹ.
Xa hơn kỹ thuật là một dạng bảo chứng uy tín có giá trị lan tỏa. Một cơ quan quản lý khắt khe nhất thế giới đặt văn phòng thường trực tại Việt Nam đồng nghĩa với tín hiệu an toàn gửi tới các dòng vốn công nghệ sinh học và y tế từ châu Âu, Nhật Bản trong bối cảnh thị trường dược phẩm Việt Nam được dự báo đạt quy mô 16,1 tỷ USD vào năm 2026. Hợp tác kỹ thuật sâu hơn với FDA, trong đó có giải trình tự gen để giám sát dịch bệnh, cũng là bước đệm để hệ thống quản lý dược quốc gia hướng tới cấp độ 4 (ML4) mức cao nhất theo khung đánh giá của WHO.
Và ở tầng vĩ mô nhất, năng lực kỹ thuật được nâng lên chính là cơ sở để Việt Nam tiếp tục đàm phán thúc đẩy Mỹ công nhận quy chế kinh tế thị trường, đẩy nhanh một thỏa thuận thương mại đối ứng ổn định hơn cho doanh nghiệp.
Bị giám sát chặt hơn không phải là bị kìm hãm. Trong trường hợp này, nó là cái giá để bước vào một sân chơi khắt khe hơn và đắt giá hơn nhiều so với sân chơi cũ.
1 nhận xét:
Muốn đi nhanh thì cải tiến công nghệ. Muốn đi xa thì cải cách thể chế. Muốn được thế giới tin cậy thì phải xây dựng văn hóa tôn trọng pháp luật.
Ba điều ấy không thay thế nhau, mà bổ sung cho nhau.
Khi một doanh nghiệp Việt Nam đáp ứng được tiêu chuẩn FDA, CE của châu Âu hay các chuẩn quốc tế khác, điều họ bán không chỉ là sản phẩm, mà còn là niềm tin. Và trong kinh tế hiện đại, niềm tin nhiều khi còn có giá trị hơn cả chi phí lao động thấp.
Có lẽ vì thế mà người ta vẫn nói:
Tiêu chuẩn hôm nay là hộ chiếu của hàng hóa ngày mai.
Mong rằng Việt Nam sẽ ngày càng có nhiều doanh nghiệp đủ sức cạnh tranh bằng chất lượng, sự minh bạch và đổi mới sáng tạo, chứ không chỉ bằng lợi thế chi phí. Khi đó, lợi ích sẽ không chỉ thuộc về doanh nghiệp mà còn lan tỏa đến người lao động và cả nền kinh tế.
- Một quốc gia mạnh không phải vì ít bị kiểm tra, mà vì đi đến đâu cũng đủ tự tin để được kiểm tra.
Thật
Đăng nhận xét