MỘT HỘI TRƯỜNG, HAI CUỘC WALKOUT VÀ CÂU HỎI VỀ TIÊU CHUẨN KÉP !

 

MỘT HỘI TRƯỜNG, HAI CUỘC WALKOUT
VÀ CÂU HỎI VỀ TIÊU CHUẨN KÉP

Đại hội đồng Liên Hợp Quốc những ngày qua lại cho thế giới chứng kiến một thứ “ngoại giao bằng cách đứng dậy và bỏ đi”.

Ngày 23/9, khi Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian phát biểu, phái đoàn Mỹ rời hội trường. Một ngày sau, đến lượt Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu bước lên diễn đàn thì hàng chục phái đoàn đồng loạt bỏ ra ngoài, để lại một hội trường với rất nhiều ghế trống.

Hai cuộc walkout ấy tự nó chưa đủ để kết luận ai đúng, ai sai.

Nhưng nó đặt ra một câu hỏi không dễ chịu:

Trong ngoại giao quốc tế, nguyên tắc có thực sự được áp dụng như nhau với mọi quốc gia, hay đôi khi nó cũng bị chi phối bởi lợi ích, đồng minh và vị thế địa chính trị?

Iran là một quốc gia có nhiều vấn đề nghiêm trọng về nhân quyền và chính sách đối ngoại gây tranh cãi. Israel cũng đang phải đối mặt với sự chỉ trích quốc tế rất lớn liên quan đến các hoạt động quân sự tại Gaza và chính sách đối với người Palestine. Những tranh luận ấy là có thật và không thể giải quyết chỉ bằng vài hình ảnh một hội trường đầy hay vắng.

Điều đáng nói hơn là: một diễn đàn quốc tế như Liên Hợp Quốc phải làm gì để những tiêu chuẩn về luật pháp quốc tế, nhân quyền và trách nhiệm quốc gia không trở thành những chiếc thước đo co giãn theo từng đối tượng?

Nếu một hành động bị phản đối vì lý do đạo đức, thì nguyên tắc phản đối ấy cần có khả năng đứng vững ngay cả khi đối tượng là đồng minh của mình.

Nếu một quốc gia bị yêu cầu tuân thủ luật pháp quốc tế, thì yêu cầu ấy cũng không nên biến mất chỉ vì quốc gia đó có sức mạnh hoặc có vị thế đặc biệt.

Và nếu ngoại giao vẫn cần đối thoại với cả những bên mà mình bất đồng sâu sắc, thì ngồi nghe một bài phát biểu không đồng nghĩa với đồng tình; cũng như bỏ ra ngoài không tự động đồng nghĩa với chính nghĩa.

Có lẽ đó mới là điều đáng suy nghĩ từ những chiếc ghế trống tại Liên Hợp Quốc.

Bởi ngoại giao có thể cần thực dụng.

Nhưng luật pháp quốc tế, nhân quyền và những nguyên tắc mà thế giới tuyên bố theo đuổi thì không nên thực dụng đến mức thay đổi theo từng người đang đứng trên bục phát biểu.

Một thế giới muốn người khác tôn trọng nguyên tắc của mình, trước hết phải chứng minh rằng chính mình cũng chấp nhận bị ràng buộc bởi những nguyên tắc ấy.