Họ đâu cần phải được “quan tâm”, cũng chẳng cần được “đánh giá cao” bằng những lời phát biểu ngoại giao trên các diễn đàn quốc tế.
Thực lực của một quốc gia nhiều khi không nằm ở việc người khác nói gì về mình, mà nằm ở việc người khác phải đối xử với mình như thế nào.
Cuối những năm 1970, bước sang những năm 1980, Trung Quốc vẫn là một nước nghèo. Việt Nam cũng vậy.
Năm 1978, GDP bình quân đầu người của Trung Quốc chỉ khoảng 157 USD. Đến năm 2025 là 13.862 USD; Việt Nam khoảng 5.066 USD/người.
Nhưng GDP vẫn chỉ là một con số.
Điều đáng nhìn hơn là:
Sau gần nửa thế kỷ, một quốc gia đã làm ra được những gì?
Từ tàu vũ trụ, máy bay, ô tô đến máy móc công nghiệp; từ những sản phẩm rất nhỏ trong đời sống đến những dây chuyền sản xuất quy mô lớn...
Made in China đã đi vào gần như mọi ngóc ngách của thế giới — và cả đời sống người Việt.
Đó không đơn thuần là chuyện hàng hóa.
Đó là năng lực sản xuất.Nhưng một nền sản xuất lớn không thể chỉ dựa vào những nhà máy.
Làm ra được sản phẩm mới là điểm bắt đầu. Muốn biến sản phẩm thành sức mạnh kinh tế, phải đưa được nguyên liệu đến nhà máy, đưa hàng từ nhà máy đến cảng, từ cảng đến thị trường; phải có đường bộ, đường sắt, cảng biển, kho vận và một hệ thống logistics đủ lớn để cả nền sản xuất vận hành như một cỗ máy.
Trung Quốc không chỉ xây dựng công xưởng của thế giới. Họ xây cả hệ thống để công xưởng ấy vận hành và đưa sản phẩm đi khắp thế giới.
Vì thế, phía sau một món hàng “Made in China” không chỉ là một nhà máy.
Đó là một chuỗi năng lực: con người, tri thức, công nghệ, vốn, hạ tầng, sản xuất, logistics và thị trường.
Vậy họ đã xây dựng chuỗi năng lực ấy bằng cách nào?
Quy mô thị trường, vốn, hạ tầng, chính sách công nghiệp, thu hút đầu tư, tổ chức sản xuất, hội nhập chuỗi cung ứng toàn cầu... tất cả đều quan trọng.
Nhưng phía sau tất cả vẫn phải có một thứ:
CON NGƯỜI.
Và muốn có con người đủ sức làm chủ công nghệ thì phải bắt đầu từ:
GIÁO DỤC.
QS 2027 xếp Đại học Bắc Kinh thứ 13, Thanh Hoa thứ 14 và Phúc Đán thứ 26 thế giới.
Xếp hạng đại học dĩ nhiên không phải toàn bộ thước đo của một nền giáo dục.
Nhưng nó đặt ra một câu hỏi rất đáng suy nghĩ:
Muốn làm chủ công nghệ cao, nhưng không có đại học mạnh, nghiên cứu mạnh, khoa học mạnh và nhân lực mạnh — thì lấy gì để làm chủ?
Bởi không có tri thức thì không thể tạo ra công nghệ.
Không có công nghệ thì khó tạo ra năng lực sản xuất.
Không có năng lực sản xuất và logistics đủ mạnh thì khó biến sản phẩm thành sức cạnh tranh toàn cầu.
Và có lẽ đây mới là điều đáng suy nghĩ nhất:
Trung Quốc không đi lên bằng cách tự nhốt mình.
Họ mở cửa để học.
Học công nghệ.
Học cách tổ chức sản xuất.
Học từ thế giới.
Tiếp nhận, cải tiến, cạnh tranh — rồi từng bước tự làm chủ.
Muốn làm chủ thì trước hết phải biết học.
Muốn học được thế giới thì phải mở cửa với thế giới.
Còn nhìn lại mình, có một câu hỏi đáng để tự hỏi:
Chúng ta đang mở cửa để học và làm chủ, hay đôi khi lại đóng cửa chỉ vì sợ thứ mình chưa đủ sức kiểm soát?
An ninh mạng, chủ quyền dữ liệu, an ninh quốc gia — tất nhiên đều là những vấn đề có thật.Nhưng:
Quản trị rủi ro không phải là sợ hãi cái mới.
Bảo vệ chủ quyền không có nghĩa là đóng cửa với tri thức.
Tự chủ không phải là tự cô lập.
Tự chủ là mở cửa nhưng đủ sức đứng vững.
Là học người khác nhưng cuối cùng phải tự làm được.
Là tham gia cuộc chơi của thế giới nhưng phải có đủ năng lực để không chỉ làm người mua, mà còn trở thành người làm ra cuộc chơi.
Bởi một quốc gia không thể mạnh lên chỉ bằng cách ngăn người khác làm điều gì đó.
Nó chỉ thật sự mạnh khi chính mình có đủ năng lực để làm điều đó.
Tri thức tạo ra sức mạnh.
Giáo dục tạo ra tri thức.
Khoa học biến tri thức thành công nghệ.
Công nghệ biến thành năng lực sản xuất.
Hạ tầng và logistics đưa năng lực ấy ra thị trường.
Thị trường tạo ra sức cạnh tranh.
Và sức cạnh tranh tạo ra thực lực quốc gia.
Đến cuối cùng:
Thực lực mới là thứ khiến người khác phải tính đến mình.
Không phải vì họ nói tốt về mình.
Không phải vì họ dành cho mình những lời ngoại giao đẹp đẽ.
Mà bởi họ không thể không tính đến mình Đó mới là một thứ “được tôn trọng” có giá trị.
Và có lẽ, nhìn Trung Quốc hôm nay, câu hỏi đáng đặt ra cho chúng ta không phải:
“Thế giới đánh giá Việt Nam thế nào?”
Mà là:
“Sau gần nửa thế kỷ nữa, Việt Nam muốn thế giới phải tính đến mình vì điều gì?”
.
( Cofe sớm cùng ChatGPT )
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét