Có một sự thật mà có lẽ nhiều người biết, nhưng không phải ai cũng dám nói thẳng. Zelensky vừa nói một câu rất đáng suy nghĩ: gần như không còn mấy ai trên thế giới thực sự tin vào luật pháp quốc tế. Nhưng, ông nói, không thể để những từ ngữ ấy mất hết ý nghĩa. Luật pháp quốc tế phải có sức mạnh thực sự. Nghe cay đắng, nhưng có lẽ đó mới là câu hỏi lớn của thế giới hôm nay: Luật pháp đứng trên quyền lực, hay quyền lực đứng trên luật pháp?
Zelensky cũng nói thẳng về Nga. Theo ông, Ukraine phải đáp trả đủ mạnh để Putin hiểu rằng ông ta không thể coi thường người khác; bởi nếu một bên chỉ thể hiện sự yếu đuối, thì bên kia sẽ không tôn trọng. Ông thừa nhận chiến trường chưa đem lại thắng lợi quyết định cho Putin, nhưng cái giá mà xã hội Nga đang phải trả là con người và tiền bạc, trong khi những thay đổi về lãnh thổ vẫn rất hạn chế. Cách nhìn ấy có thể còn gây tranh luận, nhưng thông điệp thì rất rõ: hòa bình không thể được xây dựng bằng việc buộc một dân tộc phải tự cắt đi một phần độc lập của mình.
Ông cũng công khai nói về Trung Quốc: sự hợp tác công nghệ giữa Bắc Kinh và Moscow, theo ông, không đơn giản là chuyện “anh em” hay tình bạn, mà trước hết là sự thực dụng — và kinh nghiệm chiến trường Ukraine có thể có giá trị đối với Trung Quốc trong tương lai. Đúng – sai đến đâu, những nhận định ấy vẫn cần được kiểm chứng bằng chứng cứ. Nhưng cách Zelensky nói thì rõ ràng: không né tránh, không vòng vo, không vì người đối diện là một cường quốc mà tự làm nhỏ tiếng nói của mình.
Người ta càng nhớ đến cuộc đối đầu giữa Zelensky và Trump trong Phòng Bầu Dục tháng 2/2025. Một bên là Tổng thống Mỹ, cùng cả bộ máy quyền lực phía sau. Một bên là tổng thống của một quốc gia đang có chiến tranh, phụ thuộc rất lớn vào viện trợ của chính nước Mỹ. Thế nhưng Zelensky vẫn tranh luận trực diện với Trump và Vance. Ông không chấp nhận dễ dàng việc biến lãnh thổ Ukraine thành món hàng để đổi lấy một thứ hòa bình mà Ukraine không cho là công bằng.
Sau đó là những cuộc mặc cả khác: viện trợ, lãnh thổ, năng lượng, những cuộc tấn công vào cơ sở dầu khí của Nga... Có thể đồng tình với Zelensky. Cũng có thể không. Nhưng có một điều đáng nhìn: một nước nhỏ không nhất thiết phải mạnh hơn một cường quốc mới có quyền nói “không”.
Zelensky có phải người dũng cảm hay không, tôi không dám phán xét. Tôi chỉ nhìn vào một hành vi chính trị: khi cho rằng lợi ích căn bản của đất nước mình bị đặt lên bàn thương lượng, ông vẫn nói điều ông cần nói – kể cả với người đang nắm trong tay thứ mà đất nước ông rất cần.
Chính vì thế, câu chuyện Ukraine không chỉ còn là câu chuyện của Ukraine. Nó đặt ra một câu hỏi cho cả thế giới: nếu luật pháp quốc tế chỉ có sức mạnh khi người vi phạm là nước yếu, còn khi gặp một cường quốc thì luật pháp phải lùi bước... thì luật pháp còn là luật pháp hay chỉ còn là những từ ngữ đẹp trong các văn kiện ngoại giao?
Một đất nước nhỏ có thể sống còn nhờ sức mạnh của đồng minh. Nhưng nếu đến cả quyền nói “không” với những điều mình cho là xâm phạm chủ quyền cũng không còn, thì luật pháp quốc tế còn lại bao nhiêu ý nghĩa?
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét