Nhìn riêng từng vụ án thì mỗi vụ có hoàn cảnh, chứng cứ và quy định pháp luật khác nhau. Không ai nên chỉ dựa vào một vài dòng tóm tắt trên mạng để khẳng định bản án nào đúng hay sai hoàn toàn.
Nhưng khi người dân liên tiếp chứng kiến những câu chuyện như:
- Người bị oan hơn 10 năm mới được minh oan.
- Một hiệu trưởng bị tuyên án nặng rồi bản án bị hủy để điều tra lại.
- Những vụ thất thoát tài sản công rất lớn nhưng mức án lại được cho là nhẹ.
- Những vụ việc giá trị vật chất nhỏ nhưng hình phạt lại rất nặng.
...thì điều bị tổn thương không chỉ là số phận của từng cá nhân.
Điều bị tổn thương là niềm tin vào sự công bằng của pháp luật.
Tôi nghĩ điều cần nhắc tới không phải là đòi hỏi "án nặng hơn" hay "án nhẹ hơn".
Mà là ba chữ:
Công bằng
Người dân có thể chấp nhận một bản án nghiêm khắc.
Nhưng rất khó chấp nhận cảm giác:
Tội lớn xử nhẹ, tội nhỏ xử nặng.
Dù cảm giác ấy đúng hay sai về mặt pháp lý, nó vẫn làm suy giảm niềm tin xã hội.
Nhất quán
Pháp luật muốn được tôn trọng thì phải tạo được cảm giác rằng:
- Cùng bản chất hành vi thì được đánh giá tương tự.
- Cùng hậu quả thì được xử lý tương xứng.
- Không phụ thuộc người đó là ai.
Nếu người dân không dự đoán được pháp luật sẽ được áp dụng như thế nào, họ sẽ khó tin vào sự ổn định của hệ thống.
Trách nhiệm
Một bản án sai có thể được hủy.
Một quyết định khởi tố oan có thể được xin lỗi.
Nhưng nếu người gây ra hậu quả không phải chịu trách nhiệm tương xứng thì những sai lầm tương tự rất dễ lặp lại.
Pháp luật không chỉ cần cơ chế xử người phạm tội.
Pháp luật cũng cần cơ chế xử lý những người làm sai trong quá trình thực thi pháp luật.
Một xã hội không sợ pháp luật nghiêm.
Người dân chỉ sợ pháp luật thiếu công bằng.
Bởi khi niềm tin vào công lý bị lung lay, điều mất đi không chỉ là số phận của một vài con người, mà là nền tảng đạo đức của cả hệ thống.
Công lý không được đo bằng độ nặng của hình phạt.
Công lý được đo bằng việc người dân có tin rằng mọi người đều được đối xử công bằng trước pháp luật hay không.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét