XĂNG E10 VÀ KHOẢNG TRỐNG TIẾNG NÓI ĐẠI DIỆN !?

 

Từ ngày 1/6, trên nhiều tuyến phân phối xăng dầu, người dân chứng kiến sự xuất hiện ngày càng phổ biến của xăng E10. Đối với cơ quan quản lý, đây là một bước đi nhằm thực hiện chiến lược năng lượng xanh, giảm phát thải và thúc đẩy sử dụng nhiên liệu sinh học. Tuy nhiên, đối với nhiều người dân, câu chuyện lại bắt đầu bằng những câu hỏi rất đời thường:

• Xe của tôi có phù hợp với E10 hay không?
• Động cơ có bị ảnh hưởng không?
• Chi phí bảo dưỡng sẽ tăng hay giảm?
• Giá bán có thực sự có lợi cho người tiêu dùng?
• Nếu xảy ra thiệt hại thì ai chịu trách nhiệm?

Điều đáng chú ý là trong khi những câu hỏi đó xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội, trong các diễn đàn chuyên ngành và trong các cuộc trò chuyện đời thường, thì công chúng lại ít thấy những cuộc tranh luận công khai tương xứng trên các diễn đàn đại diện chính thức.

Chính khoảng cách đó làm xuất hiện một câu hỏi lớn hơn: Ai đang nói thay người dân?

XĂNG E10 KHÔNG CHỈ LÀ CHUYỆN XĂNG

Nếu chỉ nhìn dưới góc độ kỹ thuật, E10 đơn giản là loại nhiên liệu có pha 10% ethanol.

Nhưng trong đời sống xã hội, E10 không còn là một sản phẩm kỹ thuật đơn thuần. Nó là một chính sách công có tác động tới hàng chục triệu phương tiện giao thông và hàng triệu hộ gia đình.

Bất kỳ chính sách nào ảnh hưởng rộng lớn như vậy đều cần ba yếu tố:

• Minh bạch thông tin.
• Đánh giá tác động độc lập.
• Tranh luận công khai.

Người dân không nhất thiết phản đối E10.

Điều họ cần là được cung cấp đầy đủ thông tin để hiểu, để lựa chọn và để tin tưởng.

Một chính sách tốt không sợ chất vấn.

Ngược lại, càng đúng đắn thì càng cần được bảo vệ bằng các lập luận khoa học và thực tiễn.

KHOẢNG TRỐNG TRONG PHẢN BIỆN CHÍNH SÁCH

Trong bất kỳ nền quản trị hiện đại nào, cơ quan đại diện không chỉ làm luật.

Vai trò quan trọng hơn là giám sát.

Giám sát không có nghĩa là chống đối.

Giám sát là đặt câu hỏi.

Giám sát là yêu cầu giải trình.

Giám sát là bảo đảm rằng mọi chính sách đều được kiểm chứng từ góc nhìn của người dân.

Đối với câu chuyện E10, người dân có quyền mong đợi những phiên thảo luận công khai xoay quanh các nội dung như:

• Tác động đối với các dòng xe đang lưu hành.
• Chi phí xã hội phát sinh.
• Lợi ích môi trường thực tế.
• Trách nhiệm bồi thường nếu có rủi ro.
• Lộ trình chuyển đổi phù hợp.

Những câu hỏi đó không hề cực đoan.

Đó là những câu hỏi bình thường trong một xã hội bình thường.

Sự thiếu vắng các cuộc tranh luận công khai khiến nhiều người có cảm giác rằng các quyết định đã được đưa ra trước khi ý kiến của họ được lắng nghe.

KHI NIỀM TIN QUAN TRỌNG HƠN CẢ CHÍNH SÁCH

Một chính sách có thể đúng về mặt chuyên môn nhưng vẫn thất bại nếu không tạo được sự đồng thuận xã hội.

Lịch sử phát triển của nhiều quốc gia cho thấy:

Người dân sẵn sàng chấp nhận khó khăn.

Người dân sẵn sàng thay đổi thói quen.

Người dân sẵn sàng chia sẻ lợi ích với quốc gia.

Nhưng đổi lại, họ muốn được tôn trọng.

Tôn trọng nghĩa là được biết.

Tôn trọng nghĩa là được hỏi.

Tôn trọng nghĩa là được phản biện.

Niềm tin xã hội không được tạo ra bằng khẩu hiệu.

Nó được xây dựng từ những cuộc đối thoại thực chất giữa nhà nước và công dân.

Nếu thiếu đối thoại, ngay cả một chính sách hợp lý cũng có thể trở thành nguồn gốc của nghi ngờ.

AI ĐANG NÓI THAY NGƯỜI DÂN?

Đây mới là câu hỏi cốt lõi.

Trong thời đại internet và trí tuệ nhân tạo, người dân có vô số kênh để bày tỏ ý kiến.

Mạng xã hội trở thành nơi tranh luận.

Các chuyên gia độc lập trở thành nguồn tham khảo.

Các nhà báo, blogger và những người viết tự do trở thành những tiếng nói phản biện mới.

Nếu các cơ chế đại diện chính thức không theo kịp những chuyển động đó, khoảng trống sẽ xuất hiện.

Và khoảng trống ấy sẽ nhanh chóng được lấp đầy bởi những diễn đàn khác.

Đó không phải là sự thay thế lý tưởng.

Bởi một xã hội ổn định luôn cần những thiết chế chính thức đủ mạnh để tiếp nhận, phản ánh và giải quyết các băn khoăn của công dân.

KẾT LUẬN

Câu chuyện xăng E10 rồi sẽ qua.

Nhưng câu hỏi về tiếng nói đại diện sẽ còn ở lại.

Người dân không đòi hỏi mọi chính sách phải làm hài lòng tất cả mọi người.

Điều họ mong muốn là được lắng nghe trước khi quyết định được thực thi.

Một quốc gia mạnh không phải là quốc gia không có tranh luận.

Một quốc gia mạnh là quốc gia biết biến tranh luận thành sức mạnh của đồng thuận.

Nếu xăng E10 thực sự mang lại lợi ích cho đất nước, thì điều cần nhất không phải là sự im lặng.

Điều cần nhất là những cuộc đối thoại công khai, minh bạch và thẳng thắn.

Bởi ở bất kỳ thời đại nào, tiếng nói của nhân dân không nên chỉ xuất hiện trong các khẩu hiệu.

Nó phải hiện diện trong từng quyết định ảnh hưởng đến cuộc sống của nhân dân.
Thật.