XƯƠNG CON TÔI ĐÂU ?

"XƯƠNG CON TÔI ĐÂU ? " - CÂU CHUYỆN VỀ 2 LIỆT SĨ CÙNG QUÊ, NHẬP NGŨ CÙNG NGÀY CÙNG NĂM VÀ HY SINH CÙNG NĂM NHƯNG KHÁC THÁNG KHÁC NGÀY. Trong dòng chảy bi hùng của lịch sử, có những Đường về không trải đầy hoa hồng mà thấm đẫm mặn chát của nước mắt và những trớ trêu đến xé lòng.

Đó là câu chuyện về hai người lính trẻ cùng mang tên Tuân: liệt sĩ Đinh Duy Tuân (con mẹ Lưu Thị Hinh) và liệt sĩ Bùi Thanh Tuân (con mẹ Hà Thị Xuân). Họ cùng quê Hà Nam Ninh, cùng nhập ngũ một ngày, cùng ngã xuống vào năm 1977 khi mới vừa tròn đôi mươi - cái tuổi đẹp nhất của đời người. Hai người con trai cả, hai niềm hy vọng lớn nhất của hai người mẹ, đã ra đi và để lại một khoảng trống mênh mông suốt mấy mươi năm trời. Con anh dũng chiến đấu, ngã xuống vì Tổ Quốc, 25 năm mẹ Hinh tìm con, cứ ngỡ mình đã đón được con về, ngày ngày nhang khói, vỗ về nấm mộ nơi quê nhà. Thế nhưng, khi sự thật nghiệt ngã phơi bày rằng hài cốt trong mộ có thể là con của người khác, mẹ đã ngã quỵ. Tiếng gào khóc của người mẹ già như vọng lên từ đáy huyệt lạnh lẽo: "Ối dồi ôi 8 năm trời cúng mỗi một cái vỏ!".

Tám năm ấy, mẹ đã dâng cả tim gan để sưởi ấm một khoảng trống, để rồi nhận ra hình hài bằng xương bằng thịt của con mình vẫn còn đâu đó lạc loài, còn nơi mẹ tôn thờ chỉ là "cái vỏ" không hồn, là đất cát vô danh. Dòng chỉ của định mệnh tréo nghoe đã dẫn lối mẹ Hinh tìm đến mẹ Xuân. Khi sự tình dần sáng tỏ, nỗi ai oán lại chồng chất lên đôi vai gầy của những người mẹ đã ngoài 80. Mẹ Xuân, người mẹ đã chờ đợi con suốt nửa thế kỷ, không cầm được nước mắt khi thấy nấm mồ vốn đã yên vị nay lại phải khai quật lên, cưa xương để lấy mẫu xét nghiệm. Con mẹ đi đánh giặc, con mẹ hy sinh vì dân vì nước, tại sao đến lúc nằm xuống rồi vẫn chẳng được yên thân, vẫn phải chịu cảnh động mồ động mả: "Có phải đi ăn trộm ăn cắp mà chết đâu !".

Lời xót than đầy chua chát ấy của mẹ Xuân nói chứa đựng cả một trời bất công và xót xa cho thân phận người lính trong chiến tranh. Và rồi, khi nhát cuốc cuối cùng chạm vào lòng đất, sự thật cuối cùng lại là một dấu lặng đầy đau xót. Mẫu ADN không thể thực hiện vì xương cốt sau hơn 40 năm đã phân hủy thành mùn đen, đứt gãy hết mọi dấu vết sinh học.

Điều khiến người ta nghẹn lòng không chỉ là việc hai liệt sĩ có thể bị nhầm lẫn danh tính, mà còn là hành trình gần nửa thế kỷ của những người mẹ đi tìm con, để rồi khi tưởng đã tìm được, lại phải đối diện với một sự thật quá nghiệt ngã.

Có lẽ, đau nhất không phải câu nói:

"Ối dồi ôi, tám năm trời cúng mỗi một cái vỏ!"

Mà đau hơn cả là tiếng nấc:

"Có phải đi ăn trộm ăn cắp mà chết đâu!"

Trong câu nói ấy là nỗi oan khuất của biết bao gia đình liệt sĩ: những người con đã ngã xuống vì Tổ quốc, nhưng đến khi yên nghỉ vẫn chưa được gọi đúng tên, chưa được trở về đúng vòng tay mẹ.

Và rồi, khi khoa học cũng bất lực trước thời gian, xương cốt đã hóa thành đất, ADN không còn có thể xác định... thì điều còn lại duy nhất chính là tình người.

Câu nói:

"Thôi thì con chung bà ạ." là một trong những câu nói nhân văn nhất.

Không còn là con của riêng mẹ Hinh hay riêng mẹ Xuân nữa.

Đó là người con của hai bà mẹ.

Là người con của quê hương.

Là người con của đất nước.

Nó không xóa được nỗi đau, nhưng giúp hai người mẹ già không còn phải mang thêm gánh nặng của sự giằng xé. Hai bàn tay run run nắm lấy nhau đã làm được điều mà mọi giấy tờ, mọi hồ sơ và cả khoa học lúc ấy không thể làm được: hóa giải nỗi đau bằng lòng bao dung.

Chiến tranh kết thúc từ lâu, nhưng với nhiều gia đình liệt sĩ, cuộc chiến tìm lại tên con, tìm lại mộ con, chưa bao giờ kết thúc.

Đọc câu chuyện này, người ta càng thấm thía rằng:

Có những người lính hy sinh một lần trên chiến trường.

Nhưng mẹ của họ đã hy sinh thêm năm mươi năm nữa, trong những tháng ngày chờ đợi, tìm kiếm và hy vọng.

Xin cúi đầu trước hai anh hùng liệt sĩ Đinh Duy Tuân và Bùi Thanh Tuân.

Xin cúi đầu trước hai người mẹ đã đi gần hết một đời người để tìm con.

Và mong rằng sẽ không còn gia đình nào phải cất lên câu hỏi đau đớn:

"Xương con tôi đâu?"

Bởi đó là câu hỏi mà không một dân tộc yêu hòa bình nào muốn phải nghe thêm một lần nữa./.