SÁCH GIÁO KHOA: ĐỔI MỚI ĐỂ TIẾN BỘ, ĐỪNG ĐỂ LÃNG PHÍ TRỞ THÀNH ĐIỀU BÌNH THƯỜNG !?

Đọc phát biểu của đại biểu Phạm Khánh Phong Lan về chuyện sách giáo khoa, tôi chợt nhớ đến những năm tháng đi học của thế hệ chúng tôi.

Bà đặt một câu hỏi rất thực tế: Mỗi năm phụ huynh lại phải mua một bộ sách mới cho con. Học xong thì bỏ, năm sau em nhỏ trong nhà cũng không thể sử dụng lại. Vậy biết ăn nói thế nào với cử tri?

Giữa những năm 60 của thế kỷ trước, cứ mỗi lần chuẩn bị bước vào năm học mới, lũ chúng tôi lại cẩn thận thay bọc bìa cho những cuốn sách đã học từ năm trước. Nâng niu từng cuốn sách, vuốt phẳng từng góc bìa, giữ gìn từng trang giấy để em sau còn sử dụng.

Đó không chỉ là chuyện tiết kiệm tiền mua sách. Qua việc ấy, chúng tôi học cách quý trọng đồng tiền mồ hôi nước mắt của cha mẹ, biết nghĩ đến người khác, biết trân trọng thành quả lao động và công sức của những người nuôi mình ăn học.

Một cuốn sách giáo khoa ngày ấy không chỉ truyền đạt kiến thức, mà còn góp phần dạy chúng tôi cách làm người: biết tiết kiệm, biết ơn thầy cô, trân trọng tri thức và giữ gìn truyền thống tôn sư trọng đạo.

Tất nhiên, giáo dục phải đổi mới. Chương trình có thể thay đổi, kiến thức cần cập nhật, sách giáo khoa cần được điều chỉnh cho phù hợp với thời đại. Nhưng đổi mới không đồng nghĩa với việc mặc nhiên chấp nhận lãng phí.

Nếu sách còn giá trị sử dụng, tại sao không tìm cách để nhiều thế hệ học sinh cùng sử dụng? Nếu chỉ một số nội dung cần cập nhật, tại sao không nghiên cứu phương án bổ sung, thay thế thay vì khiến cả bộ sách không thể tái sử dụng?

Đừng chỉ tính giá một bộ sách. Hãy tính cả chi phí mà hàng triệu gia đình phải bỏ ra qua nhiều năm và nguồn lực xã hội bị lãng phí.

Có một nghịch lý đáng suy nghĩ: Chúng ta dạy trẻ em về tiết kiệm, nhưng liệu cách tổ chức sử dụng sách giáo khoa đã thực sự làm gương về tinh thần tiết kiệm ấy?

Đổi mới giáo dục không chỉ là tạo ra những bộ sách mới, mà còn phải biết kế thừa những giá trị tốt đẹp, sử dụng hiệu quả nguồn lực và giảm bớt gánh nặng cho người dân.

Vậy ai chịu trách nhiệm giải thích cho phụ huynh về sự cần thiết của việc thay sách? Có phương án nào tiết kiệm hơn mà vẫn bảo đảm chất lượng giáo dục hay không?

Bởi một nền giáo dục tốt không chỉ tạo ra những học sinh có kiến thức, mà còn phải nuôi dưỡng những con người biết quý trọng tri thức, biết thương công sức cha mẹ và có trách nhiệm với cộng đồng.

Một cuốn sách có thể cũ đi theo năm tháng, nhưng những bài học mà nó mang lại không nhất thiết phải cũ đi.