CHÀO 2026.

Hong Thai Hoàng

Một bình luận trên Facebook có thể bị phạt bảy triệu rưỡi, thậm chí bị truy tố hình sự.

Nhưng hàng triệu lời kêu than trên Facebook thì không ai lắng nghe.

Điều này không phải là nghịch lý ngẫu nhiên.

Nó cho thấy quyền lực lắng nghe khi nào, và im lặng khi nào.

Khi hệ thống cần dân, người ta có thể gõ cửa từng nhà, đến từng lớp học, từng nhà máy, ra tận cánh đồng để kêu gọi đóng góp.

Việc tiếp cận khi ấy rất nhanh, rất sát, rất quyết liệt.

Nhưng khi dân cần, thì những lá đơn gửi đi không có hồi âm.

Những lời kêu cứu trôi vào im lặng.

Sự chờ đợi kéo dài không phải vì thiếu thời gian, mà vì thiếu ý chí đáp lại.

Chúng ta bước sang một năm mới.

Nhưng những cấu trúc cũ vẫn còn nguyên đó.

Câu hỏi đặt ra không phải là liệu năm mới có tốt hơn không,

mà là: chúng ta có còn tiếp tục nhìn hệ thống bằng lăng kính lý tưởng hóa hay không.

Bởi khi một xã hội vẫn tự ru mình bằng những khẩu hiệu về thành quả,

vẫn thần thánh hóa quyền lực như một điều thiêng liêng không thể chất vấn,

thì xã hội đó không thiếu tiền, không thiếu thiện chí –

mà thiếu năng lực nhìn thẳng vào sự thật.

Không ai bị nhốt trong bóng tối chỉ vì nghèo.

Người ta bị giữ lại trong bóng tối khi được dạy rằng:

đừng đặt câu hỏi, hãy tin tưởng.

Tôi không có câu trả lời cho việc liệu mọi thứ có thay đổi hay không.

Có thể bạn cũng vậy.

Nhưng có một điều cần phải được nói rõ:

nếu chúng ta không thoát ra khỏi sự lý tưởng hóa ấy,

thì bóng tối không nằm ở bên ngoài hệ thống

mà nằm ngay trong cách chúng ta nhìn về nó.

Và rồi bạn sẽ thấy điều này:

có những người nỗ lực mang quyền con người và quyền công dân từ văn bản bước ra đời sống, từ hiến pháp bước vào xã hội, thì ngay lập tức bị gán nhãn là phản động, chống phá, xuyên tạc.

Không phải vì họ làm sai.

Mà vì họ đặt câu hỏi đúng.

Rồi sẽ đến một ngày, bạn cũng nhận ra một sự thật khác:

chỉ cần bạn sống đúng hiến pháp, làm việc đúng pháp luật, hỏi đúng điều cần hỏi, nghi ngờ đúng bản chất cần nghi ngờ, thì bản thân việc đó đã đủ để khiến bạn bị xem là “phản động”.

Ở đây, khái niệm “phản động” không còn là một mô tả hành vi.

Nó trở thành một công cụ để loại trừ những ai không chịu cúi đầu.

Và rồi sẽ đến một ngày nữa, khi bạn thực sự cần được giúp đỡ, bạn sẽ nhận ra một nghịch lý đau đớn:

chính những người bị gán nhãn là phản động lại là những người sẵn sàng giơ tay cứu bạn.

Bởi chỉ họ mới:

muốn bạn hiểu luật, thay vì sợ luật

muốn bạn hiểu quyền con người, thay vì xin xỏ quyền lợi

muốn bạn sống thẳng, sống đúng, sống độc lập

Không dựa dẫm.

Không cúi đầu.

Không cần ai ban phát.

Những người bị gọi là “chống phá” không muốn bạn chống ai cả.

Họ chỉ không muốn bạn sống trong sự lệ thuộc về tư duy.

Và có lẽ, phải rất lâu sau này, khi chúng ta đủ bình tĩnh để nhìn lại lịch sử,

chúng ta mới hiểu rằng:

hai chữ phản động — từng được dùng để đe dọa —

thực ra lại là những từ ngữ thân thương nhất dành cho những người dám sống đúng với phẩm giá con người.

Chào 2026