@Tran Le Binh.
Dưới đây là những câu chuyện mà tôi lượm được từ những kênh thông tin chính thống và trên mạng XH của Trung Quốc nói về cuộc cách mạng nhân danh văn hóa. Dữ liệu nhiều vô kể, tôi chỉ lượm vài hạt cát trên bãi biển mênh mông đó mà thôi.
Cuộc <Đại cách mạng văn hóa giai cấp vô sản>,gọi tắt < Đại cách mạng văn hóa> của Trung Quốc đi vào lịch sử cách đây đã 60 năm. (1966—1976). Nạn nhân bị nhân danh văn hóa cách mất mạng sống ước tính gần 2 triệu, nạn nhân sống sót nhưng bị tàn tật về thể xác và tâm thần khoảng hơn 10 triệu. Nguyên nhân chính của cuộc cách mạng đó đã được lịch sử vạch trần. Sau khi Mao đưa ra một loạt chính sách như ‘ cải cách ruộng đất’ ‘ đại nhảy vọt’... đã khiến nền kinh tế TQ tê liệt, hàng triệu dân chết đói. Trong hàng ngũ lãnh đạo TQ bắt đầu bất bình và có xu hướng muốn hạn chế quyền lực của Mao. 1959 tại Hội nghị Lư Sơn, Bộ trưởng quốc phòng, nguyên soái Bành Đức Hoài đã bị cách chức sau khi viết thư thẳng thắn chỉ trích những sai lầm của phong trào "Đại nhảy vọt" và "Công xã nhân dân" do Mao chủ xướng. Mao không bao giờ lùi bước và đã cùng vợ là bà Giang Thanh bày ra cuộc cách mạng gọi là ‘ văn hóa’ để diệt trừ các đối thủ .
Dấu hiệu khởi đầu chỉ là phê phán văn chương, thơ ca, tác phẩm hội họa...
10-11-1965, dưới sự chỉ đạo của Giang Thanh, Bài viết "Phê bình các vở kịch lịch sử mới được biên soạn" của Diêu Văn Nguyên công bố trên “ Báo Văn Hối” của Thượng Hải.
Bài báo đã đích danh chỉ trích Ngô Hàm 吴晗— phó thị trưởng Bắc Kinh , chuyên gia về lịch sử nhà Minh. Ông đã viết kịch bản kinh kịch với tên “ Hải Thụy bãi quan” 海瑞罢官. Vở kịch nói về Hải Thụy（1514—1587）một vị quan liêm chính thời nhà Minh, vì đứng lên dũng cảm đấu tranh với cả vua và các quan tham để bảo vệ lợi ích cho dân nghèo, và đã bị bãi chức quan. Kinh kịch đó được trình diễn khắp nơi và được dân chúng ca ngợi. Mao cho rằng vở kịch này là “ lật sử” , là “ tá cổ dụ kim-借故喻今”, “dùng chuyện xưa để ám chỉ chuyện nay”, là “ muốn minh oan cho Bành Đức Hoài...”
Vở kịch bị cấm, tác giả và những người đồng cảm bị liệt vào nhóm “ phản động chống phá nhà nước xhcn... bọn đi theo đường lối tư bản...”. Đó chính là ngòi châm cho sự bùng nổ của cuộc cách mạng long trời lở đất đó. Vào ngày 16 tháng 5 năm 1966, Hội nghị mở rộng của Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương ĐCS TQ đã thông qua "Thông báo ngày 16 tháng 5". Văn kiện này chính thức công bố sự mở màn cho cuộc Cách mạng Văn hóa, CMVH, lên án "những người đi theo đường lối tư bản...xét lại..." trong hàng ngũ của đảng, chính phủ, quân đội và các cơ quan văn hóa, nhấn mạnh phải giành quyền lãnh đạo trong lĩnh vực văn hóa.
Giang Thanh đứng đầu “ Nhóm văn cách trung ương” với quyền lực tối cao. Mao và Giang đã nhằm chúng đối tượng sẽ giúp họ loại đối thủ, đó là thanh thiếu niên ngây thơ và mù quáng, sẵn sàng xả thân vì Mao. 5-8-1966 Mao đã công bố bài viết "Pháo kích Bộ Tư lệnh — Tờ đại tự báo của tôi", công khai chĩa mũi nhọn tấn công vào các quan chức cấp cao trong đảng, chính phủ và quân đội. Đông thời Mao tuyên bố tiếp kiến hàng triệu Hồng vệ binh HVB tại Bắc Kinh. Từ khắp cả nước hàng triệu thanh thiếu niên được quyền đi tàu xe, ăn ở khắp nơi miễn phí để đổ về Bắc Kinh gặp vị lãnh tụ tối cao. Hết đợt này đến đợt khác, cả ngày và đêm, trong mưa gió bão tuyết , họ chờ dưới quảng trường. Mao xuất hiện chỉ khoảng chục phút, trên khán đài Thiên An Môn trong bộ quân phục, trên cánh tay đeo băng ron đỏ in chữ ‘ hồng vệ binh’, vãy các cháu đông hơn kiến ở dưới. Các cháu cảm động nước mắt ràn rụa, dơ cao quyển Mao tuyển bìa đỏ, gào đến khản cổ : “ Mao chủ tịch vạn tuế, vạn tuế, vạn vạn tuế...” HVB thề thốt sẽ bằng chính sinh mạng mình để bảo vệ vị lãnh tụ tối cao, sự sùng bái cá nhân đối với Mao lên tới đỉnh điểm.
Sau những cuộc gặp đó, như được trao sứ mệnh trọng đại, với khẩu hiệu “Cách mạng vô tội, nổi dậy là chính đáng”, “ tiêu diệt kẻ thù giai cấp...”, HVB lan toả khắp các xó xỉnh để tìn kiếm và tiêu diệt “ bọn phản cách mạng...” Với khẩu hiệu ‘ tuyên truyền tư tưởng Mao chủ tịch’ họ phát động chiến dịch "Phá bỏ Tứ cựu" (xóa bỏ tư tưởng cũ, văn hóa cũ, phong tục cũ và thói quen cũ), và cùng sự tàn phá các di tích lịch sử và văn hóa, là những cuộc đấu tố tàn bạo nhắm vào đông đảo trí thức và quan chức. Sau này, người TQ đã mô tả đám HVB như một bầy dã thú khát máu xổng chuồng, xông vào nhà các quan chức và trí thức từ trung ương, cấp tỉnh, thành phố, cho đến hiệu trưởng, giáo viên các trường lớn nhỏ, để lục tung tủ quần áo, ngăn kéo, cả dưới gậm giường... thư từ, nhật ký...bị mang đi để tìm bằng chứng ‘ phản động’ của họ. Ho bị lôi ra tra tấn về tội tại sao lại viết thế này, viết thế nọ, bị diễu phố đeo biển ‘ tôi phản động’... vô vàn người đã chết với sự sỉ nhục đó.
Xin đơn cử mấy nhân vật chính là nạn nhân như sau:
Sau khi vở kinh kịch “ Hải Thụy bãi quan” bị cấm, HVB đã xông vào nhà tác giả Ngô Hàm吴晗 ( 1909-1969 ) đập phá tan tành, hàng ngày hai vợ chồng bị lôi ra phố đấu tố. Bắt qùy trên đống gạch vỡ, bị đánh đập và cuối ngày khi đứng dạy, hai đầu gối rách nát máu me tràn chề. Trên đường về nhà ông lau hết vết máu trên mặt, dưới sự giám sát của HVB, vẫn phải dơ cao quyển Mao tuyển đỏ và cố đọc to vài dòng... tháng 3-1968, ông bị HVB bắt đưa đi mất tích, vợ ông bị tống xuống nông thôn cải tạo. Vì bà vô sinh, nên ông bà nhận hai đứa trẻ mồ côi từ nhỏ về nuôi.
Hai chị em lo lắng đi khắp nơi tìm bố mẹ. Thế rồi một hôm, một đám HVB đưa bà về vì bà ốm liệt. Con gái lớn vội cõng bà vào bệnh viện xin bác sĩ cứu chữa cho mẹ, mặc cho đứa con qùy lạy van xin, nhưng họ bảo bà là vợ của phần tử phản động, nên cứ để bà nằm đó không thuốc thang gì cho đến tối thì bà tắt thở. Tháng 10-1969, có người đến báo hai chị em đi đón bố, vui khôn xiết tưởng bố được tha, khi đến nơi người canh gác thông báo bố đã chết sáng nay, và đưa lại di vật là chiếc quần với những vết máu khô, xác ông Ngô Hàm được đưa đi trong sự im lặng. Cho đến nay vẫn không biết xác thiêu của ông ở đâu. Nỗi uất ức mất cả cha lẫn mẹ một cách oan khiên, đã khiến cô gái tuổi 20 trỗi dạy, như việc HVB đang làm, cô cũng viết báo chữ lớn đi dán khắp nơi, lên án tội của Giang Thanh đã giết hại bố mẹ... Và rồi cô cũng bị bắt ngay sau hôm bị mổ ruột thừa, mặc dù bác sĩ chứng nhận cô cần sự nghỉ ngơi, nhưng cô vẫn bị xích còng chân đưa vào nhà tù, vì cãi nhiều cô bị đập gẫy cả răng cửa, vài ngày sau cô chết trong vũng máu ở tuổi 22.
Chủ tịch nước Lưu Thiếu Kỳ 刘少奇 (1898－1969) là người duy nhất không bao giờ cầm quyển Mao tuyển đỏ trong tay trước công chúng. Và ông đã nhiều lần phát ngôn chỉ trích những việc làm của Mao. Khi CMVH bắt đầu ông bị kết tội là ‘ xét lại, nội gián, đi theo tư bản cn...’ ,bị HVB đưa đi diễu phố, dọc đường bị ném đá máu me đầy người. Sau đó ông bị đưa đi giam trong trạng thái đã bị liệt, ông vẫn bị chói chặt trên giường, và 6 tháng sau ông chết sau cơn sốt viêm phổi nặng. Trên giấy đưa ông đi thiêu đề tên khác và là người ‘ không nghề nghiệp’. Ông hưởng thọ 71.
Nguyên soái, chủ tịch quân ủy trung ương Hạ Long 贺龙(1896-1969). Khi CMVH bắt đầu không lâu, ông chứng kiến những việc làm dã man dưới sự chỉ đạo của Mao và Giang Thanh, ông đã công khai lên tiếng phản đối. Ông bị kết tội ‘ âm mưu đảo chính giết Mao...’, và bị HVB vây bắt và đưa đi nhốt trong nhà tù. Ông bị bệnh tiểu đường nặng, cần tiêm insulin nhưng đã bị khước từ. Ông bị ngã gẫy xương sống, nhưng không được điều trị, ông đã chết trong sự quằn quại đớn đau. Trong 10 năm của CMVH , 40 vị tướng tá với tiểu sử đã từng nam chinh bắc chiến dưới lửa đạn, đã bị chết dưới bàn tay của thế hệ con cháu của mình.
Tổng bí thư ĐCSTQ, phó thủ tướng Đặng Tiểu Bình 邓小平 cũng bị HVB xông vào nhà khám xét và lôi đi đấu tố. Nhưng Mao ra lệnh ‘ đánh 1 cùng lắm 2 năm thôi’ , ông gặp may chỉ bị cưỡng bức lao động cải tạo thời gian ngắn thôi.
Có lẽ duy nhất có một người ở cương vị cao được sống sót, đó là thủ tướng Chu Ân Lai 周恩来. Ông là người khéo léo, không bày tỏ quan điểm công khai, mặc dù cũng đứng ra bảo vệ những nhân sĩ yêu nước ngoài đảng, nhưng chỉ bị Mao phê bình thôi. Lý do nữa là Mao cần ông cho bộ mặt ngoại giao, nên ông thoát chết.
Có một nhân vật mà dân TQ cho là bi hài và đáng thương nhất trong thời kỳ đó, là ông Quách Mạt Nhược 郭沫若( 1892 - 1978) Ông là một nhà văn, nhà thơ, một sử gia, một trí thức yêu nước. Khi tuổi 20 ông du học Nhật , tốt nghiệp đại học y nhận bằng bác sĩ. Sau về nước đi theo Mao tham gia cách mạng. Từng làm Phó Chủ tịch Chính hiệp, Phó Thủ tướng Quốc vụ viện. Có lúc Mao gọi ông lên để cùng vịnh thơ. Ông là người kính mến và cũng sợ Mao, nhưng những lúc rượu vào lời ra, ông cũng chê thơ của Mao, lúc tỉnh ông vội viết những lời tạ tội thống thiết mà vẫn bị mao thù. Khi CMVH bùng nổ, HVB cũng lôi ông ra đấu tố. Quỳ trên bục dưới chân HVB, họ chất vấn ông về bài thơ “满江红·领袖颂” –“ Sông tràn màu đỏ.Lãnh tụ ca” , do ông sáng tác vào cuối năm 1962 để chúc mừng sinh nhật lần thứ 70 của Mao. Lời thơ đại ý:
Thời loạn lạc, anh hùng hiển thị.
Sáu trăm triệu dân,đoàn kết,kiên định.
Bầu trời sụp đổ, có ta chống đỡ.
Thế giới hỗn loạn, có ta giữ vững.
Gà gáy vang vọng hoàn cầu, đông phương hửng sáng trắng trong.
HVB chất vấn ông : ‘ Mày viết bầu trời sụp đổ có hàm ý gì? Ám chỉ chế độ XHCN ưu việt của chúng ta sắp sụp đổ chứ gì ? Chúng mày đang hòng lật đổ chứ gì...’ ‘ Cả thế giới hát ca đông phương hồng mặt trời lên, TQ có lãnh tụ kính yêu là Mao Trạch Đông...Tại sao mày lại viết đông phương trắng...’ Ông thanh minh đến khản cổ hết hơi rằng: ‘ Gà gáy vang vọng báo hiệu trời hửng sáng. Có nghĩa là một thế giới mới tốt đẹp đang hiện ra trên đất TH như một chân trời mới đang bừng sáng từ phía đông, nơi mặt trời mọc...’ Kết cục là sau những trận đòn ông bị giam trong tù. Trong khi đó, hai đứa con trai của ông cũng bị bạn học đấu tố, bắt khai tội của bố. Ông phải viết thư van xin Mao, làm thơ ca tụng gửi Giang Thanh...Thế rồi con trai lớn uất hận nhảy lầu tự tử, con trai thứ hai bị HVB đánh đến chết. Trong một năm mất hai con mà không được nhìn xác con, ông đau đớn tận cùng, và viết bản tuyên bố công khai, xin Mao hãy: “ Hủy hết tất cả sách, văn thơ của tôi, vì nó chẳng có giá trị gì...”. Đồng thời ông cũng phủ định hết tất cả giá trị trí thức của mình. Tháng 6-1978 ông từ trần ở Bắc kinh. Tác phẩm lừng danh của Quách Mạt Nhược khoảng 38 cuốn.
Người đã viết lời cho bài "Hành khúc Tình nguyện quân", 义勇军进行曲bài hát trở thành Quốc ca của nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa, là ông Điền Hán 田汉( 1898-1968). Ông là một nhà văn, nhà thơ, nhà viết kịch và kịch bản phim, nhà phê bình văn học nghệ thuật, nhà hoạt động xã hội, đồng thời là một trong những người tiên phong đặt nền móng cho kịch nói hiện đại của Trung Quốc.
Khi CMVH bùng nổ, vở kinh kịch “Tạ Diệu Hoàn” 《谢瑶环》do ông sáng tác và đạo diễn bị phê phán là ‘ chống đảng, chống nhà nước xhcn...’. Vở kịch Lấy bối cảnh triều đại Võ Tắc Thiên thời nhà Đường, kể về Tạ Diệu Hoàn, một nữ quan được phái đi thanh tra vùng Giang Nam. Bà luôn đứng về phía chính nghĩa và trừng trị những kẻ cường hào ác bá tại địa phương, nhưng lại bị các thế lực quyền lực là Võ Tam Tư và Lai Tuấn Thần hãm hại với tội danh phản nghịch; bà bị tra tấn đến chết, song về sau Võ Tắc Thiên đã làm sáng tỏ sự thật, xử tử Lai Tuấn Thần và minh oan cho bà.
Những lời ca trong kịch như: “ Nước nâng thuyền cũng có thể lật úp thuyền.” “ Ai lên tiếng hộ dân nếu ta không làm...” bị cho là những lời hàm ý nói xấu chế độ...HVB kéo ông đi khắp nơi để đấu tố. Có lần, một đám HVB vây quanh quát tháo: “ Trông bộ mặt lợn của mày mà kinh tởm, hãy tự thú tội lỗi chống đảng chống cnxh chống tư tưởng Mao chủ tịch của mày đi...”. Ông vẫn im lặng bình thản nhìn mặt từng đứa trẻ đứng đó. “ Khai báo đi...đồ lợn...mở miệng đi chứ...” HVB tiếp tục gào lên...Điền Hán nhìn mặt bọn trẻ và nói chậm rãi : “ Lời của bài hát ‘Hành khúc tình nguyện quân’ mà hiện nay cũng là quốc ca của nhà nước chúng ta chính là do tôi viết, tôi chính là tác giả viết lời bài hát đó.” Nghe vậy, đám trẻ nhìn nhau không biết nói gì, im lặng một lúc, đột nhiên một đứa vơ luôn cái thùng giác bên cạnh ụp lên đầu ông. Cả đám ùa theo, thi nhau ấn thùng rác thật mạnh tụt xâu xuống tận cổ ông. Các thứ đồ bẩn trong đó phủ đầy người ông. Vì thùng đó được đan bằng tre nứa có những cạnh sắc nhọn, khi ông gỡ được ra thì mặt đầy máu me.
Tháng 2-1967, ông bị tống vào nhà tù, ông có bệnh tim và tiểu đường, nhưng không được cấp thuốc. Bệnh biến chứng ông không tự chủ được đi tiểu, mỗi lần nước đái chảy xuống đất bị người cai ngục bắt ông phải cúi xuống liếm sạch bãi nước đái đó. Trong những lúc mê sảng ông gọi mẹ và kêu rằng: “ Làm ơn cho tôi được gặp mẹ lần cuối...”. 5 tháng sau ông chết trong tù, khi đưa đi thiêu với cái tên không phải của ông, và cũng không ai đến đón nhận nắm tro xác của ông. Suốt 10 năm CMVH cả nước chỉ được hát bài ‘ Đông phương hồng’ và bài ‘ Ra khơi nhờ người cầm lái.’ Cho đến năm 1982, Quốc ca do Điền Hán viết lời mới được hát trở lại.
HVB còn có lễ hội đốt sách, họ lao vào các thư viện lôi hết tất cả sách mà không phải của Mao ra đốt, khi ngọn lửa bừng cháy, đám trẻ vây quanh nhảy múa tung hô, vui như trẩy hội
Cuối cùng xin kể một chuyện tưởng đùa mà có thật.
Có một anh chàng họa sĩ nghiệp dư tên Hoàng Vĩnh Ngọc 黄永玉, lúc rảnh rỗi thích ngồi vẽ động vật, đặc biệt thích vẽ con cú mèo. Và anh đã vẽ cả bộ cú mèo với các tư thế và còn hứng lên làm vài câu thơ chú thích ở dưới. Anh tự đóng thành cuốn sách và đi khoe để bạn bè truyền tay nhau xem. Khi CMVH bùng nổ, tự nhiên có người tố cáo anh vẽ tranh ‘ phản động...chống đảng chống cnxh...’ Một trong bức tranh là, con cú mèo đứng trên cây, một mắt nhắm mắt kia mở, dưới là mấy câu thơ: “ Ban ngày, người nguyền rủa ta vớí lời cay nghiệt. Ban đêm, ta vẫn thản nhiên đứng canh cho người.” Không ngờ đó là bức tranh thiêu thân của ông. Bức tranh bị xé khỏi sách mang đi trưng bày, và anh bị gọi tới hỏi tội. Lúc đầu anh vẫn nhởn nhơ trả lời: “ Ôi, vẽ con cú mèo là cái gì đâu, tôi vẫn hay vẽ chúng mà...”. Không ngờ, sau đó là những cuộc đấu tố trước cả hội trường lớn, anh bị qùy và bị chất vấn: ‘ Mắt nhắm mắt mở, mày có ý khinh thường CMVH hả ?’ Anh trả lời vì đó là thói quen của cú mèo, nó chuyên đi bắt mồi ban đêm, ban ngày ngủ nhưng cảnh giác vẫn thỉnh thoảng mở một mắt. Những câu chất vấn tiếp: ‘ Trong thơ mày nguyền rủa CMVH, nguyền rủa chế độ xhcn, ban đêm mày nhằm bày mưu hoạt động phản cách mạng hả ?’.
Anh chàng họa sĩ im tịt không biết thanh minh ra sao nữa, thế là bị chụp mũ phản động và bị đánh tơi bời.
Một cuộc cách mạng nhân danh văn hóa mà lại vô văn hóa đến như vậy, không chỉ là một vết nhơ trong lịch sử của TQ, mà cũng là bài học cảnh tỉnh cho cả nhân loại: Đừng nhân danh văn hóa mà hủy diệt nền văn minh của loài người !
Tran Le Binh
Các bạn có thể xem nguyên bản tại đây:
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét