ĐỪNG “TỰ NGUYỆN” RỜI ĐI – KHI BẠN ĐANG THUỘC DIỆN PHẢI ĐƯỢC BẢO VỆ !

Hoàng Thai Hoang 

Bài viết mang tính phân tích pháp lý – tham khảo, nhằm cảnh báo rủi ro quyền lợi cho người lao động trong khu vực nhà nước trong bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy.

Trong các đợt sáp nhập – tinh giản – chuyển mô hình tổ chức ở khu vực nhà nước, đang xuất hiện một vùng xám pháp lý rất nguy hiểm:
Người lao động không bị buộc nghỉ việc, nhưng cũng không được bảo vệ quyền lợi.

Cách phổ biến là:

• “Gợi ý” viết đơn nghỉ

• Yêu cầu ký lại hợp đồng

• Để người lao động tự rút lui trước khi có quyết định

Chỉ một chữ “tự nguyện”, có thể làm mất toàn bộ chế độ sau hàng chục năm công tác.

---

I. BA “BẪY PHÁP LÝ” PHỔ BIẾN

1. Bẫy chuyển loại hợp đồng (HD68 → HD111)
Việc chuyển loại hợp đồng không làm mất đi toàn bộ quá trình công tác trước đó.
Tên hợp đồng tại thời điểm cuối không phải yếu tố quyết định duy nhất để xem xét chế độ.
Yếu tố cốt lõi là thời gian làm việc thực tế, liên tục trong cơ quan nhà nước.

2. Bẫy thời điểm nghỉ việc
Người lao động nghỉ việc trước khi có quyết định hành chính chính thức rất dễ bị coi là tự nguyện thôi việc – đồng nghĩa với việc không được hưởng các chế độ dành cho đối tượng dôi dư.

3. Bẫy “dôi dư nhưng chưa được công nhận”
Nhiều cơ quan chưa ban hành quyết định xác định lao động dôi dư, nhưng trên thực tế đã không còn bố trí công việc.
Đây là khoảng trống pháp lý dễ phát sinh rủi ro cho người lao động, nếu không được làm rõ kịp thời.

II. HIỂU ĐÚNG VỀ “ĐỐI TƯỢNG DÔI DƯ”

Theo các nghị quyết của Quốc hội và quy định về sắp xếp tổ chức bộ máy:

Người lao động bị dôi dư do sáp nhập, tinh giản được xem xét hưởng chế độ nếu:

• Có quá trình làm việc thực tế, liên tục

• Việc nghỉ phát sinh từ quyết định sắp xếp tổ chức, không phải ý chí cá nhân

• Không tự viết đơn xin thôi việc

Câu nói: “Phải có quyết định thì mới có chế độ”
→ Đúng một phần, nhưng không đầy đủ.

Đúng ở chỗ: việc chi trả chế độ phải dựa trên quyết định hành chính.
Nhưng không thể vì chưa ban hành quyết định mà để người lao động tự nghỉ, rồi từ đó tước bỏ quyền lợi hợp pháp.

---

III. LỜI KHUYÊN THEN CHỐT

KHÔNG TỰ VIẾT ĐƠN XIN THÔI VIỆC TRONG GIAI ĐOẠN NÀY

Nếu tự viết đơn:

• Không còn là đối tượng dôi dư

• Không áp dụng các nghị quyết về sắp xếp tổ chức

• Không có trợ cấp theo diện chính sách

• Quyền lợi chỉ còn lại chế độ BHXH theo quy định chung

Đây là rủi ro pháp lý lớn nhất mà người lao động cần tránh.

IV. NGƯỜI LAO ĐỘNG NÊN LÀM GÌ?

Không viết “đơn xin nghỉ việc”.
Chỉ nên làm đơn đề nghị xác định tình trạng pháp lý, với nội dung cốt lõi:

“Tôi không tự nguyện thôi việc.
Tôi đề nghị cơ quan làm rõ bằng văn bản việc tôi có thuộc đối tượng lao động dôi dư theo quy định pháp luật hiện hành hay không, trước khi ban hành bất kỳ quyết định chấm dứt hợp đồng lao động nào.”

Người lao động chỉ nên nghỉ việc khi có quyết định hành chính rõ ràng:

• Quyết định xác định lao động dôi dư; hoặc

• Quyết định chấm dứt hợp đồng do sắp xếp tổ chức.

Khi đó mới có:

• Căn cứ giải quyết chế độ

• Cơ sở pháp lý để khiếu nại, nếu việc áp dụng chính sách không đúng

---

V. VỀ VIỆC KHÔNG CÔNG KHAI PHƯƠNG ÁN NHÂN SỰ

Người lao động có quyền được biết phương án sắp xếp, bố trí nhân sự.
Việc không công khai, không thông báo rõ ràng là không phù hợp với nguyên tắc minh bạch trong quản lý lao động khu vực công.

KẾT LUẬN

Sự vội vàng, im lặng hoặc “tự nguyện cho xong” có thể khiến người lao động đánh mất quyền lợi đã tích lũy suốt nhiều năm.
Pháp luật không tự bảo vệ ai – chỉ người hiểu và biết cách giữ quyền mới tự bảo vệ được mình.

Trong từng trường hợp cụ thể, người lao động nên yêu cầu cơ quan quản lý trả lời bằng văn bản và có thể tham vấn luật sư hoặc cơ quan có thẩm quyền để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Hoàng Thai Hoang