Nước mắt nào...?

Nước mắt nào hào hùng, nước mắt nào đau thương

Theo blog Đào Tuấn 

“Hồi xưa người cha nào cũng sẽ động viên con mình lên đường thôi. Nhưng nó chết rồi thì giờ gia đình chỉ mong được đón về dù là chút xương tàn của nó. Có phải chết không biết ở đâu đâu. Nó nằm ngay ở Gạc Ma. Cứ để lâu thì tan hết còn đâu. Lắm lúc tôi hỏi tại sao giữa mình với Trung Quốc giờ không mâu thuẫn nữa mà họ lại không cho trục vớt hài cốt con tôi”.

Nước mắt đã rơi rất nhiều trong ngày giỗ 26 năm liệt sĩ Nguyễn Minh Tâm. Những giọt nước mắt của người vợ mất chồng, nước mắt của những đứa con mất cha, đau thương đấy mà tự hào đấy.

 Năm nay, bên di ảnh liệt sĩ, có thêm một bức biểu tượng Tổ quốc ghi công bằng pha lê, bên trong, có một giọt gen của người năm xưa ngã xuống bên bãi Gạc Ma. Và dường như, còn có một đĩa khoai luộc.

Bức tranh Long Cung nơi góc nhà 

Ngày ấy, khi người lính Nguyễn Minh Tâm, một kỹ sư xây dựng, theo tàu của Trung đoàn 83 Công binh Hải quân ra Gạc Ma, đứa con nhỏ nhất của anh, Nguyễn Thu Huế mới chỉ một tuổi rưỡi.

“Nhà tôi đi suốt cả năm không về. Định cuối năm về phép thì có lệnh báo động…”- người vợ nói, tiếng rất xa như thể vọng về từ thổn thức. Bức thư cuối cùng trước khi ra đảo, người lính viết vào ngày mùng 9 Tết, viết cho con gái lớn, khi đó cũng chỉ mới đang tập đánh vần.

Hôm đó là một ngày thứ hai. Cô giáo Phan Thị Quý, còn nhớ rõ cái cảm giác “từ trên đỉnh cao rơi xuống giếng lạnh” khi nghe Đài Tiếng nói Việt Nam đọc danh sách các thủy thủ mất tích sau trận chiến giữ đảo. “Nhà tôi ở số thứ tự 53”. Nghe đến tên anh, cô không còn đứng vững được nữa. Những người hàng xóm láng giềng chạy sang an ủi là còn có mấy người bị Trung Quốc bắt, “biết đâu đấy”, rằng đừng có quá lo mà nhỡ anh ấy còn đang ở đâu đó lại nóng ruột. Nhưng cô Quý nói cô linh cảm thấy tai họa. Cả bầu trời như đang sập đổ trước mặt. Và sau đó, là cái cảm giác mất mát.

Gì nhỉ. Một người lính hy sinh vì tổ quốc. Và phía sau anh, còn mẹ già, còn vợ dại, còn hai con thơ.
Nước mắt vòng quanh, cô giáo Quý chỉ vào người con gái thứ hai, vừa từ Hà Nội về giỗ cha: “Cái Huế. Khi đó nó còn bé quá. Nó có biết gì đâu mà. Ai cho gì chỉ biết vui vẻ nhận ăn. Ra đường đón xe, nhìn thấy cái xe nào cũng reo lên xe của bố, xe của bố. Tôi nghe tiếng con trẻ hồn nhiên mà lòng đau như dao cứa.

Nhiều năm sau đó, cô giáo Quý và hai con gái mới được nghe kể lại, rằng chồng họ, cha họ đã xung phong ra đảo. Anh Phòng, Chính trị viên bảo khi đơn vị “lấy tinh thần xung phong”, anh Tâm là người đầu tiên giơ tay. Anh ấy là đảng viên. Còn bác Thông đảo phó thì nói anh Tâm nhanh nhẹn, vui vẻ lắm. Đi, còn động viên anh em trẻ “cứ đi với tao. Có sao tao lo”.

Người lính ấy đã đi mãi không về. Kỷ vật mà anh để lại không nhiều: Chiếc đài nhỏ cũ kỹ, chiếc đồng hồ và một tấm huy chương.

Cuộc chiến ấy, sự hy sinh ấy cô giáo Quý chỉ được biết qua câu chuyện của những người đồng đội của anh Tâm. Nhưng có một cuộc chiến khác sau lũy tre làng mà chính những người vợ như cô bất đắc dĩ phải trở thành một chiến sĩ.

  “Tôi nuôi con trong đau thương và vất vả. Các cháu đau ốm luôn”. Lương giáo viên bấy giờ chỉ 55 ngàn đồng. Gạo toàn gạo kho, mốc, nửa khoai nửa gạo, nửa gạo nửa bo bo.

Cô giáo Quý, vừa làm một người thầy ngày ngày đứng lớp, vừa như một người cha “Đong thóc say giã, làm hàng sáo. Khâu nón. Nấu rượu. Mò cua, bắt ốc. Thuê vườn trồng rau lợn bán. Xin cấy khoán trả thóc”. Và vẫn là một người mẹ “một tay ru con lớn ngủ, một tay chăm con bé ốm”.

“10 giờ đêm hai mẹ con dắt nhau đi đặt đó ngoài ngòi. 5 giờ sáng mẹ dưới bùn, con trên bờ dốc mót được con gì ăn con đó. Minh Hà quá nhỏ, vừa đi vừa ngủ gật, vừa ngủ gật vừa vấp ngã”.

Căn nhà cũ vẫn còn đó. Như một cái hang. Cao chạm trán. Dây điện đến giờ vẫn chằng chịt trên trần.
Từ sau sự hy sinh của người chồng liệt sĩ, người phụ nữ kiên cường ấy đã không bao giờ cho phép bản thân khóc trước mặt con mình.

Cho đến năm 2009.

“Tôi vào trung đoàn 83 hai lần- lời cô Quý- Việc nhà tôi hy sinh vì đất nước cũng coi như đã hoàn thành. Nhưng sau lũy tre làng còn mẹ già, con dại, còn cả những người vợ như tôi nữa. Nguyện vọng của gia đình chỉ là làm sao đưa hài cốt chồng về mới yên tâm. Chơ vơ nơi biển xa thế này đau xót lắm”. Ở góc nhà, người phụ nữ đoái chồng treo một bức tranh Long Cung, hướng về phía đông nam, để tưởng nhớ chồng còn đâu đó ngoài Trường Sa, cũng là để mong cho người đã khuất ở nơi xa được siêu thoát.

Không biết là vì lời khẩn cầu của người vợ hay nỗi lòng của những người con, đến năm 2009, mẹ con cô Quý lại khóc hết nước mắt khi được báo tin đã tìm lại được chút ít hài cốt của chồng, của cha.
“Gia đình không dám mở tiểu ra nữa. Dẫu sao thì cha đã trở về với đất mẹ”- Minh Hà, giờ cũng đã trở thành một cô giáo nói. Cô, cũng như mẹ, được an ủi rât lớn khi sau hơn 20 năm được đón cha trở về.

Nỗi khắc khoải 26 năm

Nhưng không phải gia đình liệt sĩ nào cũng có được niềm an ủi ấy. Cách đó 40 km, ở Đông Hưng, chứng rối loạn tiền đình, bắt đầu xuất hiện ngay sau ngày 14.3.1988 vẫn chưa thôi hành hạ người lính già Nguyễn Văn Mạo.

Từ bộ binh tháng 2.1961. Qua Hải quân. Rồi về quân chủng phòng không. Từ Cầu Bạn, Hàm Rồng, Ngã ba Đồng Lộc đến bến Phà Linh Cảm. Người lính dày dạn trận mạc từng coi cái chết nhẹ tựa lông hồng đó giờ già nua tiều tụy sau cái chết của đứa con trai: Liệt sỹ Nguyễn Văn Phương. Cũng đúng vào ngày 14.3.1988. Cũng vẫn là Gạc Ma.

“Thằng Phương đã có giấy gọi đi nghĩa vụ quân sự. Lúc ấy, tôi phục viên về làm chủ tịch xã. Nhưng nhà nghèo quá. 4h chiều một ngày năm 1986, có giấy báo sáng mai phải có mặt ở huyện đội để nhập trường quân sự Hà Tây. Mẹ nó chạy đi bán được 20kg thóc để lấy tiền thì vào đúng ngày đổi tiền. Tôi hôm đó trực ở Ủy ban. Nhà không có một xu nào. Nó lỡ việc nhập trường vì nhà nghèo và ngay tháng sau thì ra nhập hải quân”.

Hôm Phương đi, chính người cha Chủ tịch đưa tiễn anh, vô tư đấm con một phát vào vai thay lời động viên, thay cả những lời dặn dò.

Và đến giờ, người cha già vẫn còn giữ cả hai tờ giấy. Giấy báo nhập học ông cầm bên tay phải. Giấy gọi nhập ngũ cầm bên tay trái.

Dường như ai đó trong chúng tôi có một cử chỉ tiếc nuối. Người cha già nua, ốm yếu nhưng mẫn cảm nhận ngay thấy điều đó. “Không. Gia đình không tự trách mình nghèo. Em nó hy sinh vì đất nước thì có gì đâu mà hối tiếc”- giọng ông bình thản lạ lùng.

Cầm trên tay lá thư đứa con trai ngoan ngoãn học giỏi viết vào ngày 6.3.1988, ông bảo: “Nhiều người xem thư nói nó viết gở. Rằng sao lại nói là đừng viết thư cho nó nữa. Rằng con không viết trả lời đâu. Tôi không tin. Chỉ là nó không muốn cha mẹ phải bận lòng khi ra đảo thôi”.

Thư người cha nhận được 2 hôm thì nghe tin con mình hy sinh.

Sáng ngày 14.3.1988, ông Mạo, bấy giờ là chủ tịch xã lội bộ xuống các thôn đôn đốc đồng bào đi kinh tế mới. Về đến ngõ, ông vấp liên tục. Nhìn những giọt nước mắt của vợ. Nom thấy sự ái ngại trên khuôn mặt hàng xóm láng giềng bấy giờ đã sang kín sân, ông như muốn khuỵu xuống, mắt nổ hoa và đầu đau như búa bổ.

Người mẹ liệt sĩ, lưng còng sát đất rón rén đi ra từ sau tấm ri đô. “Bữa đó tôi đang ở ngoài giếng, nghe Đài đọc đúng tên con mình mà chết lặng”. Chiều đó các ban ngành đoàn thể đến thăm nhưng bà không muốn tiếp. Không muốn tin rằng con mình sẽ không bao giờ về nữa.

“Bố thì dúm 3 lạng gạo vào cái khăn, quần sắn đến gối, đến từng nhà động viên bà con “thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người”. Anh trai nó thì bộ đội Quảng Ninh, cũng đánh nhau với Trung Quốc- Bà kể đến đây thì bật khóc- Bây giờ, cứ nhắc đến em nó là cũng 2-3 đêm không ngủ được. Đau lắm anh ạ. Như cắt ruột cắt gan ra vậy”.

Ít lâu sau đó người cha xin nghỉ Chủ tịch. Nỗi đau thương khiến ông liên tục sốc với những cơn cao huyết áp và rối loạn tiền đình.

Giờ đây, 2 người già đau khổ sống với nhau dưới một mái nhà gạch được những người đồng đội của con mình ở vùng 4 Hải quân, giúp đỡ.

 Và nỗi ám ảnh trong cái lưng còng vì đau thần kinh liên sườn của người mẹ là sự nghèo khó.

Nghèo khó đến mức 26 năm trước không có một xu cho con đi học. Nghèo khó đến mức 26 năm sau, 2 vợ chồng, mỗi ngày “tốn hai chục bạc tiền thuốc” đang chật vật để tồn tại khi những đứa con “đứa lấy chồng, đứa rời quân ngũ về đi xách vữa”cũng chật vật không kém.

Còn người cha. “Hồi xưa người cha nào cũng sẽ động viên con mình lên đường thôi. Nhưng nó chết rồi thì giờ gia đình chỉ mong được đón về dù là chút xương tàn của nó. Có phải chết không biết ở đâu đâu. Nó nằm ngay ở Gạc Ma. Cứ để lâu thì tan hết còn đâu. Lắm lúc tôi hỏi tại sao giữa mình với Trung Quốc giờ không mâu thuẫn nữa mà họ lại không cho trục vớt hài cốt con tôi”.

Đến khi chúng tôi xin phép rời đi, người mẹ vẫn cố gắng lê tấm lưng còng ra đến cổng để nói với theo rằng: “Tôi đau khổ lắm. Có đợt các anh đến lấy máu làm AND gì đó, nhưng nhà tôi lại “không trúng”. Nguyên một dãy mộ Mê Linh này chỉ có mỗi mộ của thằng Phương dù có tên, có bia nhưng không có cốt. Thế là làm sao?!”.
Chúng tôi đã vội vàng bỏ đi như chạy trốn những câu hỏi của người mẹ.

Bài 3: Nước mắt mẹ không còn

K/gửi: Ông nội Tư Sang...

Kính gửi:   Ông: Trương Tấn Sang, Chủ tịch nước.

Cháu tên là: Trần Phan Yến Nhi; sinh năm 1999 hiện cháu đang ở ấp An Hòa, xã An Minh Bắc, huyện U Minh Thượng - tỉnh Kiên Giang. Cháu là cháu nội của Ông Nguyễn Hữu Cầu; sinh năm 1947, người đã ở tù tổng cộng lên đến 39 năm hiện Ông cháu đang ở tù và bị giam ở khu giam riêng, trại giam Z30A Xuân Lộc, Đồng Nai.

Đọc thêm »

* Thay cho lời giã biệt

Tàu...lạ ! Hèn... Quen !

Tại sao người dân Đà Nẵng không biết có cuộc giao lưu này?

Ảnh bên:Tác giả chụp ảnh chung với anh Lê Hữu Thảo, nguyên là chiến sỹ hải quân đã chiến đấu với quân Trung Quốc xâm lược trên đảo Gạc Ma-Trường Sa tháng 3/1988

Đến tôi, một người hay chú ý đến chuyện thời sự,  tuy ở Hội An nhưng hộ khẩu ở Đà Nẵng, sinh hoạt trong Hội nhà văn thành phố Đà Nẵng… không biết chuyện này, tôi có hỏi nhiều người trong Hội VH-NT thành phố Đà Nẵng, họ cũng không biết.

Bài học nào ở Ukraine ?

Một tấm áp phích tại Sevastopol ngày 11 tháng 3 năm 2014 với hàng chữ "Ngày 16/3, chúng ta sẽ chọn một trong hai ... hay ...", miêu tả Crimea trong màu đỏ với một hình chữ vạn và được bao bọc trong dây thép gai (trái) và Crimea với các màu sắc của lá cờ Nga.

AFP PHOTO / Viktor DRACHEV

 Tình hình Ukraine những ngày vừa qua tiếp tục là điểm nóng thu hút sự chú ý của thế giới. Có rất nhiều câu hỏi được đặt ra về dự định của Nga, lựa chọn của châu Âu và Mỹ, cũng như bài học cho thế giới sau cuộc khủng hoảng này. Để góp phần trả lời những câu hỏi này, đài Á châu Tự do hôm nay có cuộc phỏng vấn với giáo sư Nguyễn Mạnh Hùng, giảng dạy môn quan hệ quốc tế tại trường đại học George Mason, tiểu bang Virginia, Hoa Kỳ.

Vấn đề chiến lược

Việt Hà: Thưa giáo sư, Nga nói rằng hành động mang quân vào Crimea của Ukraina là để bảo vệ dân Ukraine gốc Nga nhưng thế giới thì không tin vào lý do này, theo ông thì lý do thực sự sau hành động này là gì?

GS Nguyễn Mạnh Hùng: Điều mà ông Nga đưa ra chỉ là cái cớ thôi còn điều rõ nhất mà tôi nghĩ là vấn đề chiến lược. Nga không muốn có một lực lượng thù nghịch ở trong vùng nước lân cận mình, nhất là nơi có đông dân Nga và nơi có căn cứ hải quân của mình. Đó là điều chính. Ngoài ra còn có điều khác là ông Putin. Ông có lòng tự ái dân tộc và chủ nghĩa đại quốc của ông bị tổn thương trước những hành động đơn phương của Mỹ mà ông không làm gì được, suốt từ  Bosnia sang đến Irac, gần đây là Syria và bây giờ lan tới Ukraine cho nên bây giờ ông phản ứng lại, và cũng chớp thời cơ loạn bên Ukraine để thực hiện mục tiêu của ông cũng như trường hợp ông đã làm ở  Georgia lần trước.

Việt Hà: Đã có những đề xuất được Mỹ và châu Âu đưa ra nhằm tìm kiếm một giải pháp cho cuộc xung đột này. Xin giáo sư cho biết những giải pháp chính hiện nay là gì và giải pháp nào dường như khả thi nhất?

GS Nguyễn Mạnh Hùng: Có ba loại giải pháp. Giải pháp tốt nhất mà tôi nghĩ là các quốc gia châu Âu cũng muốn trong đề xuất của họ là giải pháp như trường hợp ngày xưa xảy ra ở Bosnia Herzegovina. Trong trường hợp đó thì Bosnia Herzegovina được vẹn toàn lãnh thổ mà là một quốc gia liên bang, trong đó có một nước, một cộng đồng gọi là Sprache thì cái cộng đồng đó là đa số là do người Serbia, họ có tự trị rộng rãi. Nếu theo mô thức đó thì sẽ có một liên hiệp gọi là liên hiệp Ukraine và trong đó cũng có một cộng đồng gọi là cộng đồng Crimea có quyền tự trị rộng rãi và có đại diện trong chính quyền trung ương.

Đó là giải pháp tốt nhất. còn giải pháp nửa chừng là vùng Crimea sẽ có một chính phủ độc lập, nó tự trị hoặc trị như một nước nhỏ như ở nam osetia và avgadia thì nước nhỏ chỉ được nước Nga và số nước nhỏ khác công nhận thôi. Hoặc là cuộc trưng cầu dân ý ngày 16/3 này mà có kết quả thân Nga thì sẽ sát nhập vào Nga, đó là nửa chừng. Còn cái tệ hại nhất là Nga có thể lấn luôn vào vùng Đông Ukraine trên căn cứ ở đó có nhiều người nói tiếng Nga, người dân gốc Nga mà hiện đã có bạo loạn rồi, có xô xát biểu tình giữa một bên thân Nga và một bên chống Nga. Đó là cái cớ. Đó là điều tệ hại nhất.

Vùng đệm an toàn

Việt Hà: Giáo sư đã nói về vị trí chiến lược của Ukraine với Tây Âu, Mỹ và Nga, điều này làm người ta có thể liên tưởng đến Việt Nam ở châu Á, giữa một bên là Mỹ và một bên là Trung Quốc, một cường quốc mới nổi ở châu Á. Xin ông cho biết những tương đồng và dị biệt giữa hai trường hợp này?

GS Nguyễn Mạnh Hùng: Những cái tương đồng và dị biệt thì chỉ có tính tương đối thôi. Như thử nhìn vào tương đồng thì cái rõ nét nhất là vị trí địa dư và tầm quan trọng chiến lược của hai nước đó với các nước láng giềng lớn hơn. Hai nước đó đều được các nước láng giềng muốn biến thành cái vùng đệm của họ, gọi là vùng đệm an toàn hay ít nhất họ cũng không muốn các nước đó nằm dưới sự kiểm soát của lực lượng mà họ cho là thù nghịch với họ. Điểm thứ hai là ở bên Ukraine thì Nga có căn cứ quân sự tức là có hiện quân sự và có người Nga nữa thì ở Việt Nam không có chuyện đó, nhưng có một số quan tâm ở trong nước thì có một số nơi có đông người Trung Quốc ở Việt nam gọi là những cái túi. Người Việt Nam không vào được và chính quyền địa phương không kiểm soát được. Có một số ở vùng Tây Nguyên mà trước kia đã có nổi dậy đòi tự trị rồi. Điểm thứ ba là ở Ukraine có sự phân hóa là một bên muốn thân tây phương, một bên thân Nga. Ở Việt Nam cũng có một bên là những người muốn nghiêng về Tây phương nhiều hơn, và một bên là muốn nghiêng về Trung Quốc nhiều hơn.

Cuối cùng thì cộng đồng Âu châu nó quan trọng với sự vẹn toàn lãnh thổ của Ukraine bao nhiêu thì trong phần nào đó thì ASEAN cũng quan trọng cho việc vẹn toàn lãnh thổ của Việt Nam bấy nhiêu. Khác biệt quan trọng nhất là Việt Nam không có sự hiện diện quân sự của Trung Quốc. Thứ hai là Việt Nam không có vùng nào người gốc Trung Quốc là đa số để tạo cái cớ cho họ vào nhiều. Thứ ba là tương quan lực lượng giữa Việt Nam và Trung Quốc khác với sự tương quan lực lượng giữa Ukraine và Nga nên Việt Nam không ở cái thế bị áp đảo hoàn toàn như trường hợp của Ukraine.

Việt Hà: Thế giới rút ra được bài học gì từ cuộc khủng hoảng Ukraine thưa ông?

GS Nguyễn Mạnh Hùng: Mình thấy từ xưa đến này nhiều chuyện xảy ra rồi. Khi một nước nhỏ ở gần nước lớn thì nước lớn trước nhất là bành trướng ảnh hưởng ra đó hoặc ít nhất không muốn ở dưới một chế độ kiểm soát bởi lực lượng họ coi là thù nghịch với họ. Thành ra họ luôn tìm cách can thiệp. Vì thế những nước nhỏ ví dụ Phần Lan, Mondova muốn tránh những chuyện đó nên họ không gia nhập NATO nhưng vẫn liên hệ mật thiết với NATO và vẫn tham dự hội nghị thượng đỉnh với NATO qua hiệp ước đối tác hòa bình mà Nga cũng là một thành viên. Một số nước nhỏ khác gần Nga như Balan, Estonia, Lithunia… thì họ lợi dụng khi Nga yếu thì họ vào NATO hơn nên vị thế của họ tương đối cân bằng hơn.
Điểm thứ ba là quốc gia nào ở trong cái tầm ngắm ở các quốc gia lớn vì tầm chiến lược thì khi có nội loạn thì họ phải để ý và họ chắc chắn tìm cách can thiệp. Khi nội loạn xẩy ra dưới ảnh hưởng của đám đông thì dễ đưa đến quá khích và tạo cớ cho người ngoài can thiệp. Thứ tư là tương quan lực lượng và quan hệ đồng minh quan trọng hơn là luật quốc tế và đạo đức quốc tế trong việc đảm bảo quyền lợi cho các quốc gia. Và cuối cùng thì tôi nghĩ là đề phòng tốt hơn là phản ứng. Trường hợp đã để xảy ra rồi thì khó lật ngược lại tình thế lắm. Trường hợp Ba Lan và các nước nhỏ Baltic là đề phòng còn các trường hợp như Georgia và Ukraine thì tôi gọi là phản ứng.

Việt Hà: Xin cảm ơn giáo sư.

UKRAINA ĐỪNG TƯỞNG BỞ !