SCB: CÁNH CỬA NGÂN HÀNG CÓ THỂ KHÉP LẠI, NHƯNG TRÁCH NHIỆM KHÔNG THỂ BIẾN MẤT!
SCB từng có mạng lưới giao dịch rộng khắp. Người dân gửi tiền, dành dụm cả đời lao động, bởi họ tin vào một ngân hàng được cấp phép hoạt động, tin vào hệ thống quản lý, thanh tra, giám sát của Nhà nước và tin rằng quyền lợi hợp pháp của mình sẽ được bảo vệ.
Nhưng khi những sai phạm nghiêm trọng bị phanh phui, điều còn lại với nhiều người là tài sản bị tổn thất, quyền lợi chưa được giải quyết dứt điểm và những tháng ngày chờ đợi chưa biết đến bao giờ. Trong khi đó, các điểm giao dịch lần lượt thu hẹp, đóng cửa hoặc chuyển địa điểm.
Một thông báo có thể hướng dẫn khách hàng đến nơi giao dịch mới. Nhưng nó không thể thay thế câu trả lời quan trọng nhất: Tiền của người dân đang được xử lý ra sao, quyền lợi của họ bao giờ được giải quyết và ai chịu trách nhiệm trả lời?
Với những người cho rằng mình bị tư vấn sai lệch khi mua trái phiếu, cần làm rõ bản chất giao dịch, quá trình tư vấn, thông tin rủi ro và trách nhiệm của các tổ chức liên quan. Người gửi tiền ngân hàng và người mua trái phiếu có vị thế pháp lý khác nhau, không thể đánh đồng; nhưng cũng không thể chỉ viện dẫn chữ ký trên giấy tờ để khép lại mọi thắc mắc. Hồ sơ phải được xem xét khách quan, quyền lợi phải được xác định theo pháp luật và mọi dấu hiệu vi phạm phải được làm rõ bằng chứng cứ.
Đằng sau mỗi hồ sơ là một con người, một gia đình; có thể là tiền dưỡng già, tiền chữa bệnh, tiền học hành của con cháu, là thành quả của hàng chục năm chắt chiu. Với họ, thời gian không chỉ là sự chờ đợi. Đó còn là những cơ hội mất đi, những nhu cầu cấp thiết không thể trì hoãn và nỗi bất an ngày càng lớn.
Nhưng câu chuyện SCB không chỉ đặt ra vấn đề giải quyết quyền lợi khách hàng. Nó còn đặt ra câu hỏi về hiệu quả quản lý và giám sát ngân hàng: Những sai phạm nghiêm trọng đã diễn biến kéo dài như thế nào, và cơ chế thanh tra, giám sát đã phát huy tác dụng đến đâu?
Ông Lê Minh Hưng giữ cương vị Thống đốc Ngân hàng Nhà nước từ tháng 4/2016 đến tháng 11/2020, trong một phần đáng kể của giai đoạn những vấn đề tại SCB diễn biến trước khi bị phanh phui năm 2022. Mốc thời gian này không tự nó chứng minh trách nhiệm cá nhân đối với từng sai phạm. Nhưng những câu hỏi về công tác giám sát trong giai đoạn ấy cần được trả lời bằng hồ sơ, chứng cứ và kết luận có thẩm quyền.
Những dấu hiệu bất thường đã được phát hiện khi nào? Biện pháp cảnh báo, thanh tra và ngăn chặn được thực hiện ra sao? Nếu có thiếu sót trong thực thi công vụ, trách nhiệm thuộc về đâu và đã được xử lý thế nào?Không thể quy kết một cá nhân chỉ dựa vào chức vụ. Nhưng cũng không thể lấy nguyên tắc thận trọng ấy làm lý do né tránh trách nhiệm giải trình. Trách nhiệm hình sự và trách nhiệm quản lý là hai vấn đề khác nhau; không thể đánh đồng, nhưng cũng không thể dùng vấn đề này để xóa đi câu hỏi về vấn đề kia.
Lãnh đạo không phải là đặc quyền được đứng trên nhân dân. Lãnh đạo là nghĩa vụ phải chịu trách nhiệm trước nhân dân.
Đã được giao quyền quản lý thì phải giải trình về hiệu quả quản lý. Đã được giao nhiệm vụ giám sát thì phải làm rõ việc giám sát đã được thực hiện đến đâu. Khi sai phạm xảy ra, người dân có quyền biết nguyên nhân, những thiếu sót trong hệ thống và trách nhiệm của những người có liên quan.
Xử lý người vi phạm, thu hồi tài sản và tái cơ cấu ngân hàng đều cần thiết. Nhưng những việc ấy không tự động thay thế câu trả lời dành cho người bị thiệt hại. Người dân cần thông tin minh bạch về tình trạng xử lý tài sản, cơ chế giải quyết quyền lợi, những vướng mắc còn tồn tại và tiến độ thực hiện. Điều gì chưa thể giải quyết phải được giải thích rõ ràng, có căn cứ; không thể để người dân chờ đợi trong mơ hồ, không biết phải tìm ai và bao giờ mới có hồi âm.
Không ai có thể hứa một kết quả vượt ngoài căn cứ pháp luật và tài sản thực tế có thể xử lý. Nhưng người dân có quyền yêu cầu sự công khai, công bằng, trách nhiệm giải trình và một lộ trình giải quyết rõ ràng.
Bởi niềm tin vào thể chế không chỉ được xây dựng bằng những lời tuyên bố. Nó được thử thách khi người dân gặp hoạn nạn, khi quyền lợi bị tổn thương và khi họ cần biết liệu hệ thống có thực sự bảo vệ mình hay không.
Cánh cửa ngân hàng có thể khép lại. Một nhiệm kỳ có thể kết thúc. Chức vụ có thể thay đổi. Nhưng trách nhiệm trước nhân dân không thể vì thế mà biến mất.
Khi trách nhiệm bị bỏ ngỏ, niềm tin không chỉ bị tổn thương đối với một cá nhân hay tổ chức, mà còn có nguy cơ bị bào mòn đối với chính thể chế mà người dân gửi gắm niềm tin.
Vì thế, sau tất cả những cuộc điều tra, những phiên tòa, những quyết định tái cơ cấu và những thông báo hành chính, câu hỏi vẫn còn đó:
Bao giờ quyền lợi hợp pháp của người dân được giải quyết? Ai chịu trách nhiệm giải trình? Và khi nào những lời cam kết sẽ trở thành kết quả cụ thể?
Điều đáng sợ nhất không phải là một cánh cửa ngân hàng khép lại, mà là khi cánh cửa trách nhiệm không bao giờ mở ra, niềm tin của nhân dân vào thể chế cũng dần khép lại theo.
Đừng để sau những cánh cửa ngân hàng khép lại, điều còn mở ra trước mắt người dân chỉ là một hành trình chờ đợi không biết đến bao giờ!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét