> https://thanhnien.vn/can-bo-lam-khong-dat-yeu-cau-thi-phai-kip-thoi-dieu-chinh-thay-the-185260526202509117.htm
KHÔNG AI ĐỨNG NGOÀI TRÁCH NHIỆM – DÙ Ở CƯƠNG VỊ CAO NHẤT!
Có một nghịch lý đáng suy ngẫm trong câu chuyện trách nhiệm cán bộ hiện nay: Một người đứng đầu chính quyền cấp địa phương có thể bị thay thế vì không hoàn thành chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế. Nhưng khi câu chuyện trách nhiệm được đặt ra ở cấp cao hơn, nơi hoạch định đường lối, quyết định chính sách và điều hành những mục tiêu phát triển lớn hơn, thì nguyên tắc ấy sẽ được áp dụng như thế nào?
Câu hỏi không nằm ở việc có nên thay thế một cán bộ không hoàn thành nhiệm vụ hay không. Nếu không đáp ứng được yêu cầu công việc, việc xem xét thay thế là điều bình thường trong quản trị. Không có vị trí nào mặc nhiên được bảo đảm chỉ bởi chức danh hay thời gian tại nhiệm.
Nhưng vấn đề nằm ở tính nhất quán của nguyên tắc.
Nếu một chủ tịch UBND thành phố phải chịu trách nhiệm về kết quả tăng trưởng của địa phương, thì trách nhiệm ấy không thể chỉ dừng lại ở người đứng đầu cấp dưới. Bởi tăng trưởng kinh tế không phải sản phẩm của riêng một cá nhân hay một chính quyền địa phương. Nó chịu tác động từ đường lối phát triển, hệ thống chính sách, môi trường đầu tư, cơ chế phân bổ nguồn lực và năng lực điều hành của nhiều cấp trong toàn bộ hệ thống.
Một địa phương không thể tự mình quyết định tất cả những điều kiện cần thiết để phát triển. Người đứng đầu địa phương có trách nhiệm trong phạm vi thẩm quyền của mình, nhưng cấp hoạch định chính sách và điều hành vĩ mô cũng phải có trách nhiệm tương ứng với quyền hạn được giao.
Vậy nếu chỉ tiêu không đạt, chúng ta sẽ xem xét trách nhiệm theo nguyên tắc nào?
Chỉ xem xét người trực tiếp điều hành ở cấp dưới, hay phải xem xét cả những cấp có quyền quyết định những vấn đề lớn hơn?Chỉ xem xét người trực tiếp điều hành ở cấp dưới, hay phải xem xét cả những cấp có quyền quyết định những vấn đề lớn hơn?
Đây không phải là câu chuyện tìm một người để quy trách nhiệm thay cho cả hệ thống. Càng không phải đòi hỏi cứ một chỉ tiêu không đạt thì phải có một người đứng đầu bị thay thế. Điều cần thiết là phải xác định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng vị trí, căn cứ vào thẩm quyền, quyết định và những gì họ đã thực hiện hoặc không thực hiện.
Quyền hạn càng lớn, phạm vi ảnh hưởng càng rộng thì trách nhiệm giải trình càng phải tương xứng.
Một nguyên tắc quản trị không thể chỉ nghiêm khắc với người ở vị trí thấp hơn, nhưng lại trở nên linh hoạt khi áp dụng với người ở vị trí cao hơn.
Nếu đã xác định rằng cán bộ không đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ thì phải được thay thế, không nhất thiết phải chờ đến khi có vi phạm, vậy tiêu chuẩn ấy có áp dụng với tất cả các cấp lãnh đạo hay không? Kể cả người đứng đầu ở cương vị cao nhất?
Cần phân biệt rõ: Không hoàn thành một chỉ tiêu không đồng nghĩa với có sai phạm. Một kết quả không đạt có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan. Nhưng dù nguyên nhân nào, người có trách nhiệm quản lý cũng phải có nghĩa vụ giải trình. Giải trình không phải để mặc nhiên nhận lỗi, mà để xã hội hiểu điều gì đã xảy ra, nguyên nhân nằm ở đâu, ai có thẩm quyền quyết định và trách nhiệm thuộc về cấp nào.
Đó mới là cách tiếp cận trách nhiệm có căn cứ, thay vì biến việc thay thế cán bộ thành một biện pháp mang tính biểu diễn.
Một hệ thống quản trị không thể chỉ dựa vào việc thay người khi kết quả không như mong muốn. Nếu cơ chế vận hành vẫn còn những bất cập, chính sách vẫn còn những điểm nghẽn, phương thức điều hành vẫn chưa thay đổi thì người mới ngồi vào chiếc ghế cũ cũng có thể tiếp tục đối diện với những vấn đề cũ.
Thay một người có thể giải quyết một vị trí. Nhưng thay người không đồng nghĩa với thay đổi thể chế, càng không tự động tạo ra năng lực quản trị mới.
Cải cách không phải là cuộc luân chuyển những chiếc ghế. Cải cách phải bắt đầu từ việc nhìn thẳng vào những hạn chế của cơ chế, xácđịnh đúng trách nhiệm và tạo ra những quy định đủ sức kiểm soát quyền lực.
Bởi một hệ thống chỉ thực sự có trách nhiệm khi không một cá nhân nào được miễn trừ nghĩa vụ giải trình chỉ vì đang nắm giữ vị trí cao hơn người khác.
Cũng cần nói rõ, trách nhiệm của người đứng đầu cao nhất không có nghĩa là người đó phải chịu thay mọi sai sót của cấp dưới. Nhưng người đứng đầu phải chịu trách nhiệm về những quyết sách thuộc thẩm quyền, về chất lượng lãnh đạo, về cơ chế kiểm tra, giám sát và khả năng phát hiện, khắc phục những yếu kém trong phạm vi mình phụ trách.
Không thể vừa nắm quyền quyết định những vấn đề lớn nhất, vừa đứng ngoài việc đánh giá kết quả của những quyết định ấy.
Một nhà nước mạnh không chỉ thể hiện ở quyền lực được tập trung đến đâu, mà còn ở khả năng tự kiểm soát quyền lực và buộc mọi cấp thực thi quyền lực phải chịu trách nhiệm đến đó.
Người dân không đòi hỏi mọi cán bộ đều phải hoàn hảo. Họ cũng hiểu rằng điều hành đất nước là công việc phức tạp, không phải mọi mục tiêu đều có thể đạt được như dự kiến. Nhưng điều người dân có quyền đòi hỏi là sự công bằng trong nguyên tắc, sự minh bạch trong giải trình và tính nhất quán trong xử lý trách nhiệm.
Không thể để xuất hiện một nghịch lý: Cấp dưới có thể mất chức vì không hoàn thành nhiệm vụ, còn cấp trên lại chỉ được đánh giá bằng những mục tiêu mới, những quyết tâm mới và những lời hứa về tương lai.
Nếu nguyên tắc trách nhiệm không có giới hạn về chức vụ, thì cũng không thể có ngoại lệ vì chức vụ.
Không ai đứng ngoài trách nhiệm, bất kể người đó đang nắm giữ cương vị nào. Dù ở cương vị CAO NHẤT!
Bởi quyền lực không phải đặc quyền để đứng trên trách nhiệm. Quyền lực được trao để phục vụ xã hội, và trách nhiệm phải đi cùng quyền lực ấy.
Cứ tưởng thay vài chiếc ghế là có thể cải cách được cả nền kinh tế. Hoang đường!
Một nền kinh tế không thể phát triển chỉ bằng những quyết định thay người. Và không phải cứ ngồi vào một chiếc ghế mới là sau một đêm đã trở thành nhà cải cách.
Muốn thay đổi thực chất, trước hết phải thay đổi cách nhìn nhận và thực thi trách nhiệm.
Thật

Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét